Uzun zamandan sonra blogumu açtığımda bir kaç yorum ve soruyla karşılaştım. Fırsat buldukça bu soruları da yanıtlamaya çalışacağım. Ancak şu anda yazmakta olduğum yazının amacı biraz daha farklı.. Üç yıldır Netron Technology ile olan profesyonel ilişkimiz 30 Haziran 2010 Tarihi itibariyle sona ermiştir.

Kariyer planlaması dahilinde Ankara’ya yerleşme hazırlıklarım ise devam etmektedir. Bundan sonraki süreçte Sentim Bilişim Teknolojileri adına Ankara lokasyonunda Microsoft Teknolojileri Danışmanı olarak görev yapacağım.

Herkese İyi Çalışmalar Dilerim.

Windows Server 2008 üzerinde Terminal Servislerle ilgili daha önceki iki makalemde TS kurulumu ve RDP-Tcp bağlantı objesinin temel konfigürasyonundan bahsetmiştik. Bu makalemizde ise TS üzerindeki uygulamaların yönetilmesinden bahsediyor olacağız.

Windows Server 2008 sunucuları üzerinde yer alan Terminal Services rolünün üzerinde çalışacağı programlar TS üzerine kurulduktan sonra istenirse RemoteAPP yöntemi kullanılarak istemci bilgisayarlara dağıtılabilir. RemoteAPP; Kısaca özetlersek TS üzerinde çalışan programı gösteren bir kısayoldur ve istemcilere dağıtılır.

Ayrıca Windows Server 2008 Terminal Services ile birlikte gelen TS Web Access üzerinde uygulamaların görüntülenebilmesi ve çalıştırılabilmesi için RemoteAPP yönetiminin gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir.

TS RemoteAPP yönetimini üç ana bölüme ayırmamız mümkündür:

1. Terminal Servislere Uygulama import etmek.
2. .RDP Kısayollarını oluşturmak ve düzenlemek.
3. TS Web Access ile Programları Publish etmek.

Yapmak istediğimiz yönetimsel işlem ne olursa olsun uygulamalar ile ilgili TS yönetimsel işlemleri için TS RemoteAPP Manager isimli konsolu kullanıyoruz.

Yönetimsel anlamda ilk yapmamız gereken işlem, TS 2008 üzerine uygulama eklemek olacaktır. Öncelikle TS üzerine uygulama eklemeliyiz ki bu uygulamalar için RDP Kısayollarını oluşturabilelim veya TS Web Access üzerinden yayımlayabilelim.

TS 2008 üzerine uygulama ekleyebilmek için TS RemoteAPP konsolunda yer alan “Add RemoteAPP Programs” görevini çalıştırmamız gerekmektedir. Bu görev ile çalıştırılan sihirbaz Terminal Servisler üzerinde kurulu olan programların listesini getirecek ve buradaki listeden seçilen programlar TS tarafından dağıtılıyor olacaktır.

Sihirbazın ilk ekranında sunucunun Windows Server 2008 olması gerekliliği ve oturumu açık olan kullanıcının Local Admin yetkilerine sahip olması gerektiği hatırlatması yapılıyor.

Bir sonraki aşamada sunucu üzerinde kurulu olan programların listesi karşımıza geliyor. Burada bir veya birden çok programı işaretleyerek seçilen programların TS RemoteAPP üzerine aktarılmasını sağlayabiliriz. Eğer sunucuda kurulu olan bir program burada görüntülenmiyorsa, bu TS rolünün program kurulduktan sonra yüklenmiş olmasından kaynaklanabilir. Bu durumu sözü edilen programı kaldırıp yeniden kurarak giderebiliriz.

Sihirbaz üzerinde herhangi bir program seçiliyken o programın özelliklerine baktığımızda aşağıdaki gibi bir ekranla karşılaşırız. Burada kısayolun adı, çalıştırdığı programın kısayolu, TS Web Access üzerinden kullanılıp kullanılamayacağı bilgisi ve komut satırı parametreleri yer almaktadır.

TS RemoteAPP üzerine ekleyeceğimiz programları seçip ilerlediğimizde seçilen programlarla ilgili özet bilgileri görüntülenecek ve “Finish” butonu ile Terminal Servisler üzerine uygulama ekleme işlemleri tamamlanmış olacaktır.

TS RemoteApp üzerine eklenen programlar TS RemoteApp Manager konsolunun alt kısmında yer alan RemoteAPP Programs bölümünden görüntülenebilir. Bu andan itibaren TS üzerine eklenen programlarla ilgili yönetimsel işlemler için konsolun daha ziyade bu bölümünü kullanıyor olacağız.

TS 2008 üzerine programları ekledikten sonra konfigürasyonumuzun ikinci kısmı olan .RDP dosyalarının oluşturulmasına geçebiliriz. .RDP uzantılı dosyaları oluşturabilmek için RemoteApp programs bölümünde yer alan programlardan dosyayı oluşturmak istediğimiz programın üzerine sağ tıklayarak açılan menüden “Create .rdp file” seçeneğini seçmemiz; ya da program seçiliyken görevler menüsünde yer alan “Create .rdp file” görevini seçmemiz gerekmektedir. Her iki şekilde de RemoteApp sihirbazı çalıştırılacaktır.

Sihirbazın ilk aşaması bize sunucunun minimum Windows Server 2008 olması gerektiğini ve Log on olan kullanıcının minimum local admin haklarıyla oturum açması gerektiğini hatırlatmaktadır.

Sihirbazın bir sonraki aşamasında oluşturulan .rdp uzantılı dosyaların kaydedileceği yer ve Terminal Server ayarları belirtilmektedir. Bu ayarların yanı sıra TS Gateway ve bağlantı sırasında kullanılacak olan sertifika ayarları da bu noktadan yapılabilir.

Gerekli ayarları yapıp sihirbazda bir sonraki adıma geçtiğimizde yapılan ayarlar özetlenecek ve “Finish” butonu ile sihirbazı sonlandırabileceğiz. .rdp uzantılı dosyalar varsayılan olarak c:\Program Files\Packaged Programs isimli klasörde oluşturulacaktır.

Sözü edilen Packages Programs klasörüne giderek oluşturulan RDP dosyalarını görüntüleyebiliriz. Ayrıca bu dosyaları notepad gibi bir metin editör ile açarak içeriği görüntüleyebilir ve çeşitli değişiklikler yapabiliriz.

.RDP dosyasını notepad gibi bir editörle açtığımızda yukarıdaki gibi bir görüntüyle karşılaşırız. Bu noktada kendimiz de bu dosyaya belirli parametreleri girerek .RDP dosyasının yani RemoteAPP uygulamasının özelliklerini düzenleyebiliriz.

Örnekte; “desktopweight:i = 800″ ve “desktopheight:i = 600″ parametreleri .rdp dosyasının sonuna eklenmiştir. Bu sayede RDP çalıştırıldığında açılacak olan pencere boyutunun genişliği 800 piksel, yüksekliği ise 600 piksel olarak tanımlanmıştır.

Bu tanımlama dışında RDP dosyasının sonuna ekleyebileceğimiz bazı parametreler şu şekildedir:

“span:i = 0/1″: RDP penceresinin birden çok monitör üzerine genişletilip genişletilemeyeceğini belirtir. Değer “0″ iken genişletilme yapılamaz yani deaktiftir ancak değer “1″ iken genişletme aktif olacaktır.

“redirectposdevices:i 0/1″: Point of Service for .NET Devices yönlendirmelerinin aktif veya pasif olmasını tanımlar. Değer “0″ iken yönlendirme pasif, “1″ iken aktiftir.

Windows Server 2008 Üzerinde TS Web Access Konfigürasyonu

Windows Server 2008 üzerinde Terminal Services RemoteAPP konfigürasyonu ile ilgili yapılabilecek son konfigürasyon ise Terminal Servislerin bir diğer yeniliği olan TS Web Access konfigürasyonudur. TS Web Access, iç networkte yer alan terminal servisler üzerindeki uygulamaların internet üzerinden bir web tarayıcısı aracılığıyla çalıştırılabilmesini sağlayan bir uygulamadır. Yapı olarak Outlook Web Access ile oldukça benzer.

TS 2008 üzerinde TS Web Access özelliğinin aktif edilebilmesi için öncelikle bu servisin kurulması gerekmektedir. Servis ister stand-alone ister TS Farm üyesi olan herhangi bir TS sunucuya kurulabilir. Kurulum için Server Manager bileşeninde yer alan roller bölümünden rol ekleme sihirbazı seçilerek Terminal Server rolü için gereken rol servisleri listelenir. Eğer daha önce TS kurulu olan bir sunucu üzerinde çalışıyorsak bu durumda “Add Role Services” yolunu izlememiz gerekmektedir.

Yüklenebilecek rol servislerinin listesinden en altta yer alan TS Web Access rol servisi seçildiğinde bu servisin IIS rolüne ihtiyaç duyacağı uyarısı karşımıza gelmektedir.

Bu uyarı penceresinde “Add Required Role Services” butonunu kullanarak ihtiyaç duyulan sunucu rollerini yükleme kuyruğuna ekleyebiliriz.

Web server bileşeni de yüklenecekler listesine eklendiği için sihirbazın bir sonraki aşamasında IIS bileşeninin tanıtımıyla karşılaşmaktayız. Buradan ilerlediğimizde ise Web Server sunucu rolü için seçilebilecek olan diğer rol servislerinin listelendiğini görebiliriz. TS Web Access için ihtiyaç duyulan rol servisleri otomatik olarak seçilmiştir. Ancak eğer dilersek buradan farklı rol servislerini de seçme ve kuruluma ekleme imkanımız vardır.

Install butonu ile kuruluma başlayabiliriz. Kurulum tamamlandığında sunucunun yeniden başlatılması gerekMEyecektir. Bu noktadan sonra TS Web Access ile ilgili ayarlarımızı yapmak için TS RemoteAPP Manager konsolunda RemoteAPP Programs bölümüne dönmemis gerekmektedir.

Terminal servislerine eklenen tüm programlar varsayılan olarak TS Web Access üzerinden erişime izin vermektedir. Ancak bir programa TS Web Access üzerinden erişimi engellemek istersek o programın üzerine sağ tıklayarak açılan menüden “Hide in TS Web Access” seçeneğini veya program seçiliyken görevler panelinde yer alan “Hide in TS Web Access” görevini seçmemiz yeterlidir.

TS Web Access, Default Web Site üzerinde /ts isimli bir sanal klasöre kurulmaktadır. Ve kurulduktan sonra http://ip.ad.re.si/ts veya http://hostname/ts yolunu kullanarak TS Web Access’e ulaşabiliriz. TS Web Access açılmadan önce kullanıcı adı ve şifre isteyecektir. Domain ortamındaki bir kullanıcının bilgileri girildiğinde kullanıcının TS üzerine erişim yetkisi varsa TS Web Access üzerine de erişebilecektir.

TS Web Access üzerinde temel olarak iki bölüm yer almaktadır. Bunlardan ilki “RemoteApp Programs” olarak karşımıza çıkmaktadır. Burada TS RemoteApp üzerine eklenen ve TS Web Access üzerinde görüntülenmesi engellenmeyen tüm programlar yer alacaktır.

Bir diğer bölüm ise “Remote desktop” olarak karşımıza gelmektedir. Buradan da iç networkte yer alan herhangi bir IP adresi veya Hostname’i girerek bu bilgisayara uzakmasaüstü bağlantısını TS Web Access üzerinden gerçekleştirmemiz mümkündür.

Windows Server 2008 Terminal Servisler üzerinde uygulama konfigürasyonunun da sonuna geldik. Bundan önceki iki makalemde sırasıyla Terminal Servislerin kurulumuna ve RDP-Tcp bağlantı objesinin temel konfigürasyonuna değinmiştim.

Bundan sonraki makalemde ise yine Windows Server 2008 Terminal Services rolü ile birlikte gelen TS Session Broker ve TS Gateway bileşenlerine ve bu bileşenlerin konfigürasyonlarına eğileceğim. TS 2008 üzerinde planladığım son makale de ise tüm bu bileşenlerin yer aldığı bir yapıyı kurmuş ve detaylarından bahsediyor olacağız.

Bir sonraki makalede görüşmek dileğiyle.

İyi Çalışmalar Dilerim

Windows Server 2008 sunucumuza Terminal Servislerini kurduktan sonra temel konfigürasyonu yapmamız gerekmektedir. Bu temel konfigürasyon içerisinde TS sunucusuna oturum açacak istemcilerin Network Level Authentication desteklemesi zorunluluğundan tutun da hangi kullanıcıların bu TS sunucusu üzerine oturum açabileceği ve bu TS üzerinde neler yapabileceklerine kadar geniş bir yetkilendirme konfigürasyonundan bahsetmek mümkündür.

Bu konfigürasyon işlemlerinin tümü “Terminal Services Configuration” konsolu üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bu konsola Administrative Tools altında yer alan Terminal Services bölümünden ulaşabileceğimiz gibi Başlat -> Çalıştır -> tsconfig.msc yolunu izleyerek de ulaşabiliriz.

Terminal Services Configuration konsolu üzerinde yer alan “Connections” bileşeni kullanılarak TS tarafından desteklenen RDP bağlantılarının konfigürasyonu yapılabilir. Bu konfigürasyon için RDP-Tcp bağlantı objesinin özelliklerine bakmamız yeterlidir.

RDP-Tcp bağlantı objesinin özelliklerinde yer alan ilk sekme “General” sekmesidir. Bu sekmede temel olarak güvenlik seviyesi belirlenebilir. Bağlantı güvenliği ile ilgili yapılabilecek konfigürasyonlar şunlardır:

• RDP Security Layer: Bu seçenek seçildiğinde bağlantı standart RDP şifreleme kullanılarak sağlanacaktır.
• Negotiate: Bu seçenek aktifken istemci ve sunucu mümkün olan en üst düzey şifreleme yöntemini kullanarak iletişim sağlayacaklardır.
• SSL (TLS 1.0): Bu seçenek işaretliyken sunucu ve istemci arasındaki iletişim yalnızca SSL kullanılarak gerçekleştirilebilir.

Ayrıca sunucu ile istemci arasındaki veri transferinin şifrelenmesi sırasında kullanılacak olan sertifikanın seçilmesi de buradan gerçekleştirilebilir.

RDP-Tcp bağlantı ayarlarındaki bir diğer sekme ise kullanıcıların Terminal Servislere oturum açarken kullanacakları ayarları göstermektedir. Burada varsayılan konfigürasyonda kullanıcı tarafından sağlanan oturum açma bilgileri kullanılacakken dilersek Terminal Servislere oturum açacak tüm kullanıcılara tek bir kullanıcı adı ve şifre tanımlayabilir ve tüm kullanıcıların burada belirttiğimi kullanıcı yetkileri ile çalışmasını sağlayabiliriz.

RDP-Tcp bağlantı ayarları içerisinde yer alan bir diğer sekme olan “Sessions” sekmesi aracılığıyla kullanıcıların bağlantı ömürleri ile ilgili ayarları merkezileştirmemiz mümkündür. Normal şartlarda kullanıcılar tarafından belirlenen ayarlar kullanılırken burada yer alan konfigürasyonları yapmamız durumunda:

• Disconnect olmuş bir oturumun ne kadar süre sonunda sonlandırılacağı;
• Aktif olan bir oturumun maksimum süresi;
• Idle durumuna gelmiş bir oturumun maksimum süresi;
• Oturum sınırına gelindiğinde kullanıcının disconnect mi yoksa log off mu edileceği ayarları yapılabilir.

Environment sekmesindeki ayarları kullanarak kullanıcıların oturumu açıldığında bir programın çalıştırılıp çalıştırılmayacağı veya bu programın hangi program olduğu gibi ortama ilişkin konfigürasyonu yapmak mümkündür.

Terminal Services konfigürasyonuna devam ettiğimizde “Remote Control” sekmesine geliyoruz. Bu sekmede kullanıcı oturumunu izleyebilmek veya müdahale edebilmek için gerekli ayarlara ulaşabiliriz.

Buradaki seçenekler şunlardır:

Use Remote Control with Default User Settings: Uzaktan yönetim ayarlarının kullanıcının özelliklerinde belirtilen ayarlar ile kullanılmasını sağlar.

Do Not Allow Remote Control: Uzaktan yönetim işlemine izin verilmemesini sağlar.

Use Remote Control with Following Settings: Seçildiğinde aktif olan ayarları kullanarak uzaktan yönetim işlemlerini gerçekleştirir. Bu seçenek seçildiğinde aktif olan ayarlar şunlardır:

• Require Users Permission: Uzaktan yönetim işlemleri yapılırken oturumu açmış olan kullanıcının izni gereklidir.
• View the Session: Oturumu açmış olan kullanıcının oturumunu görüntüler.
• Interact with the Session: Oturumu açık olan kullanıcının oturumuna uzaktan müdahale edilebilmesini sağlar.

Client Settings sekmesi üzerinde; terminal servislere oturum açan kullanıcıların sahip olabilecekleri maksimum renk derinliği ayarları ile yönlendirme yapılabilecek bileşenlerin engellenmesi sağlanabilir.

Windows Server 2008 Terminal Servisleri kullanılarak şu bileşenler uzaktan oturum açan kullanıcılara yönlendirilebilir:

• Disk sürücüleri
• Windows üzerine tanıtılmış yazıcılar
• COM ve LPT portları
• Windows Panosu
• Ses
• Tak ve Çalıştır Destekli Aygıtlar

Burada yer alan aygıtlar işaretlenmez ise uzaktan oturum açan kullanıcı bu aygıtları uzak masaüstü bağlantısında kullanabilecektir.

RDP-Tcp bağlantı objesinin “Network Adapter” sekmesi üzerinde Terminal Servisleri sunucusuna hangi ağ bağdaştırıcıları üzerinden bağlantı gelebileceğini ve aynı anda kaç bağlantının desteklendiği konfigürasyonunu yapabiliriz.

RDP-Tcp bağlantı özelliklerinin son sekmesi ise “Security” sekmesidir. Bu sekme aracılığıyla Terminal Servisleri Sunucusu üzerine kimlerin erişebileceğini ve bu erişimin ne seviyede olacağını belirleme imkanımız da vardır.

Burada temel olarak Full Control, User Access ve Guest Access olarak üç ana izin tipi bulunsa bile, Advanced butonu aracılığıyla yetkileri daha düşük seviyelerden tanımlamamızı sağlayacak gelişmiş izin yönetimi ekranını açabiliriz.

Terminal Services Configuration konsolunda yer alan diğer Global ayarlara bakacak olursak:

1. Kullanıcıların oturumlarından kaynaklanan geçici dosyaların kullanıcıların oturumu kapatmaları ile silinmesi.
2. Geçici klasörlerin aktif olan oturum başına oluşturulması.
3. Her kullanıcının tek bir oturum ile sınırlandırılması.
4. Kullanıcı oturum durumunun ne olduğu.
5. TS Licensing sunucusu ile ilgili keşif ayarları
6. Terminal Server lisans seçimi ile ilgili ayarları ve
7. Terminal Server’ın TS Session Broker Farm’ına üye olup olmadığı bilgisini görüntüleyebilir ve her bir ayarın üzerine çift tıklayarak bu ayarı değiştirebiliriz.

Terminal Services RDP Bağlantı objesinin temel konfigürasyonlarına değindiğimiz bu makaleden sonra ise TS üzerine uygulama eklenmesi, RDP dosyalarının oluşturulması ve RDP dosyalarının özelleştirilmesi ile ilgili bir çalışma yapıyor olacağım.

Bir sonraki makalede görüşmek üzere.

İyi Çalışmalar Dilerim.

Neden Terminal Services?

Windows Sunucu sistemleri üzerinde gündelik hayatı kolaylaştıran servislerden biri “Terminal Services” olarak karşımıza çıkmaktadır. Terminal servisler üzerlerinde yer alan uygulamaları farklı bilgisayarlara paylaştırmak, bu sayede hem programların hem de programların oluşturduğu dataların tek bir sunucu üzerinde tutulması imkanını sağlayan bir sunucu rolüdür. Terminal servisler aracılığıyla networkteki normal bilgisayar kullanımı azaltılarak “Thin Client” kullanımı yaygınlaştırılabilir.

Thin Client olarak tanımlanan istemciler üzerinde yalnızca işlemci, RAM ve network kartı bulunduğundan normal bilgisayar veya workstationlara göre çok daha uygun fiyatlı çözümler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Terminal servislerin kullanılmasıyla birlikte kullanılan uygulama ve datalar sunucu üzerinde yer alacağından dolayı thin client kullanımı rahatlıkla mümkün olmaktadır.

İster Thin Client olsun, ister normal bir workstation olsun terminal servislere bağlantı RDP )Remote Desktop Protocol) aracılığıyla sağlanmaktadır. Küçük ağlarda stand-alone çalışan bir terminal server gelecek istemci taleplerini karşılamak için yeterliyken daha büyük ağlar için birden çok Terminal Server’dan oluşan “Terminal Services Farm”ların oluşturulması ve bu farmların önüne TS Session Broker bileşeninin konumlandırılmasıyla “Load Balancing” yani iş yükünün dağıtılması sağlanabilir.

Windows Server 2008 ile Gelen TS Yenilikleri

Windows Server 2008 ile birlikte Terminal Services temel özelliklerinde yapılan geliştirmeler şu şekilde sıralanabilir:

• Remote Desktop Connection 6.1
• Uzak Masaüstü bağlantılarında yapılan iyileştirmeler:
  • Ekran çözünürlüğünün ayarlanabilmesi
  • Birden çok monitöre yayılabilme
  • Gerçek masaüstü ortamı
  • Kullanılan fontların düzenlenmesi )Font Smoothing, ClearType)
• PnP aygıtların yönlendirilmesi
• Microsoft Point of Service for .NET
• Single Sign-On

Bu yenilikler ve iyileştirmelerden yararlanabilmek için ise ihtiyaç duyulan bileşenler sunucu tarafında Terminal Services olarak konfigüre edilmiş bir Windows Server 2008 sunucu ile istemci üzerinde Remote Desktop Connection 6.0 veya Remote Desktop Connection 6.1 yazılımlarıdır.

Remote Desktop Connection 6.1 ise;

• Windows Server 2008
• Windows Vista SP1
• Windows XP SP3

İşletim sistemlerinde yer almaktadır. Ayrıca Windows Vista üzerinde yer alan RDC 6.0.6001 sürümü de RDP 6.1 desteği vermektedir. Bunun yanı sıra RDC 6.1 uygulaması internette Microsoft Download sitesi üzerinden indirilerek işletim sistemi üzerine kurulabilir.

Terminal Services Kurulumu

Terminal servisleri, Windows Server 2008 üzerinde yer alan bir sunucu rolüdür. Yani Server Manager bileşeni üzerinde yer alan “Roles” sekmesi aracılığıyla Windows Server 2008 sunucumuza kurulabilir. Server Manager üzerinde yer alan Rol Ekleme sihirbazını çalıştırdığımızda standart bilgilendirme ekranı karşımıza gelecektir.

Sihirbaz üzerinde yer alan bir sonraki aşamadaysa bu sunucu üzerine kurabileceğimiz rollerin listesiyle karşılaşmaktayız. Windows Server 2008 “With Hyper-V” sürümlerinde toplam 17 adet, “Without Hyper-V” sürümlerindeyse toplam 16 adet rol karşımıza listelenmektedir.

Listelenen bu roller içerisinden “Terminal Services” rolünü seçerek ilerliyoruz.

Sihirbaz üzerinde Terminal Servislerini tanıtan ilk ekranı geçtiğimizde karşımıza Terminal Servisleri için kullanılabilecek rol servislerinin listesi gelmekte.

Burada yer alan servisler:

• Terminal Server: Windows tabanlı uygulamaların uzaktan erişim yoluyla kullanıcılara sunulması işlevini gerçekleştiren sunucu hizmetidir.
• TS Licensing: Terminal Server lisanslama sunucusudur. Ortamda geçerli bir Lisans sunucusu yoksa terminal servisleri 120 gün sonunda çalışmayı durduracaklardır.
• TS Session Broker: Birden çok terminal sunucusu arasında Load Balancing amacıyla kullanılan sunucu servisidir.
• TS Gateway: Terminal Servisleri üzerindeki uygulamaların internet erişimine sahip herhangi bir aygıt tarafından ulaşılmasını sağlayam sunucu rolüdür.
• TS Web Access: Web servisleri üzerinden Terminal Server üzerinde yer alan uygulamalara erişimi sağlayan sunucu servisidir.

Eklenecek rol servisi olarak “Terminal Server” servisini seçtiğimizde kurulumu gerçekleştirdiğim sunucu aynı zamanda bir domain controller olduğu için şu şekilde bir uyarı mesajı verdi. Domain Controller ile Terminal Servislerini aynı sunucu üzerine kurmak önerilen bir tasarım değildir. Bunun nedeni hem olası performans sorunları hem de olası güvenlik sorunlarıdır. Lab ortamında kurulumu gerçekleştirebiliriz ancak gerçek ortamlarda TS ile AD DS rollerinin mutlaka farklı fiziksel / sanal sunucular üzerine kurulması önerilmektedir.

Sihirbazın bir sonraki aşamasına geçtiğimizde üzerinde terminal servislerin kurulacağı sunucu üzerinde yer alan uygulamalarla ilgili ufak uyum sorunları olabileceği uyarısı karşımıza gelmektedir.

Önerilen sıralama daima öncelikle Terminal Server rolünü kurmak, daha sonra TS üzerinde çalışacak uygulamaları yüklemektir.

Sihirbaz üzerinde bir sonraki adıma geçtiğimizde bu Terminal Server’a bağlanacak istemcilerin kimlik denetimi yöntemlerinin belirlenmesi tanımlanmalıdır. Burada temel seçim Terminal Servislerin kimlik denetimi sırasında “Network Level Authentication” isteyip istemeyeceğidir. Bu sayede bu Terminal Server üzerine bağlanacak istemcilerin Windows Vista ve Windows 7 gibi NLA desteği bulunan işletim sistemleri olacağını belirlemiş oluyoruz.

Kurulum sırasında bir sonraki aşamada ise karşımıza bu Terminal Server üzerinde kullanılacak olan lisans tipi seçim ekranı geliyor. TS üzerinde iki farklı lisanslama imkanımız vardır:

• Per Device: Bu yöntemde Terminal Server’a bağlanacak her aygıt için bir CAL (Client Access Licence) ihtiyacı olacaktır.
• Per User: Bu yöntemde Terminal Server üzerinde oturum açacak her bir kullanıcı için ayrı CAL (Client Access Licence) ihtiyacı olacaktır.
• Configure Later: Bu seçenek işaretlendiğinde lisanslamanın bağlanacak aygıt başına mı yoksa kullanıcı başına mı yapılacağı daha sonradan konfigüre edilebilir.

Sihirbazın bir sonraki adımında TS üzerinde logon olabilecek kullanıcı ve grupları belirlememiz gerekiyor. Burada belirlenecek olan kullanıcı ve gruplar sunucu üzerindeki Remote Desktop Users grubuna eklenecektir.

Mevcut olan Active Directory üzerinde yer alan kullanıcı ve grupları buraya ekleme imkanımız vardır.

Sihirbaz üzerinde yer alan tüm ayarlar gerçekleştirildikten sonra sihirbaz süresince yapılan seçimler listelenecek ve “Install” butonu ile Terminal Servisler Windows Server 2008 sunucusu üzerinde kurulacaktır.

Kurulum sonra erdiğinde sunucunun yeniden başlatılmasıgerekecek.Sunucu yeniden başlatıldıktan sonra TS sunucusunun daha verimli kullanılabilmesi ve daha rahat incelenebilmesi için kurulması önerilen ek özelliklerin kurulumu ile TS uygulamasına devam edebiliriz.

TS için Önerilen Ek Özellkler

Her ne kadar Terminal servislerinin kurulması ve çalışması için gerekli olmasa da, TS üzerine bağlanan kullanıcılara daha güzel bir bağlantı ve uygulama deneyimi sağlamak ve Terminal Servislerinin sunucu üzerindeki kaynakların ne kadarını kullandığının daha rahat belirlenebilmesi açısından TS üzerine kurulması önerilen 2 adet Ek Özellik (Feature) yer almaktadır. Bunlar:

• Desktop Experience

Ve

• Windows Server Resource Manager olarak sıralanabilir.

Bu ek özelliklerin kurulabilmesi için Server Manager konsolu üzerinde yer alan Features bileşeni üzerindeki “Add Features” görevi kullanılabilir.

Yeni ek özellik ekleme sihirbazı çalıştırıldığında karşımıza sunucu üzerinde kurulu olan ve kurulabilecek olan Ek Özelliklerin listesi gelmektedir. Buradan kuracağımız ek özellikleri seçerek kurulum işlemine devam edebiliriz.

Windows System Resource Manager özelliği seçildiğinde bu özelliğin kurulabilmesi için gerekli olan bir ek özellik olduğu uyarısıyla karşılaşırız. Bu özellik Windows Internal Database özelliğidir. Kurulum sihirbazı bu gerekli özelliğide kurulum listesine eklemek isteyip istemediğimizi bize soracaktır.

“Add Required Features” butonunu kullanarak Windows Internal Database özelliğini de kurulacak özellikler listesine atıyoruz.

Sırasıyla “Next” ve “Install” butonlarını kullanarak yükleyeceğimiz ek özellikleri sunucumuz üzerine kurabiliriz. Kurulum tamamlandıktan sonra bu ek özelliklerin de aktif edilebilmesi için sunucunun yeniden başlatılması gerekecektir. Bu yeniden başlatma işleminin sonunda kurmuş olduğumuz Terminal Server sunucu rolünü yapılandırmaya, TS üzerine uygulamalar eklemeye ve kullanıcılarımıza hizmet vermeye başlayabiliriz.

TS konfigürasyonu ve uygulama ekleme işlemlerine bir sonraki makalemde değineceğim.

İyi Çalışmalar Dilerim.

Eğitim içeriği 3 Gün System X ürünlerini tanıtan XTR 11 Eğitimi ve IBM Director 6.1 sürümünün kullanıldığı 2 Günlük XTR 47 eğitimi olarak planlanmıştır.

Sizleri de aramızda görmek isteriz.

Windows 7 ile birlikte tanıtılan Native VHD desteği üzerine daha önce 2 farklı “Dual Boot” senaryosu üzerine çalışmalarımı sizinle paylaşmıştım. Bu senaryolardan ilkinde fiziksel disk üzerinde herhangi bir işletim sistemi kurulu değildi ve iki ayrı VHD dosyası üzerinden Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 Dual Boot olarak çalışmaktaydı. Diğer senaryomuzda ise fiziksel disk üzerinde bir işletim sistemi kurulu iken, farklı bir volume üzerine bir VHD dosyası oluşturmuş, diğer işletim sistemimizi bu VHD üzerine kurarak Dual Boot konfigürasyonunu gerçekleştirmiştik.

Windows 7 üzerinde yer alan Native VHD desteğinin ulaştığı en uç nokta bize Differential VHD’ler üzerinden boot imkanı sağlamakta. Uygulamanın temelinde “Base” VHD yer almakta. Teorik olarak bakacak olursak, fiziksel disk üzerinde iki ayrı VHD dosyası bulunuyor. Bunlardan ilk etapta biri oluşturulur ve işletim sistemi, güncellemeler, programlar gibi günlük işlemlerde kullanılacak bileşenler yüklenir. Yükleme işlemlerinden sonra, birinci VHD yi kendisine baz alan bir differential VHD oluşturulur ve bilgisayarın oluşturulan ikinci VHD üzerinden boot etmesi sağlanır.

Bu sayede login olan kullanıcıların profilleri ve sistem üzerinde herhangi bir yere kaydettikleri veriler differential VHD üzerinde tutulacaktır. Herhangi bir nedenle bilgisayarın yeniden kurulması gerekirse IT tarafında yapılması gereken tek şey oluşturulmuş differential VHD nin silinmesi ve yerine yeni bir VHD oluşturulması olacaktır. Bu sayede işletim sisteminin yani Base VHD nin ilk oluşturulduğu zamana dönülmüş olacaktır.

Bunun yanı sıra dönem dönem alınması gereken yedekler differential VHD nin fiziksel disk dışına kopyalanması yoluyla da gerçekleştirilebilir. Veya yine belirli dönemlerde differential VHD lerin içeriği “base” VHD ile birleştirilerek base VHD’nin güncel kalması sağlanabilir. Bu tip detaylara da makale içerisinde değiniyor olacağız.

Uygulamanın yapıldığı platforma baktığımızda daha önceki makalelerimde yer alan konfigürasyonun aynısı olduğunu görüyoruz. Bu tip Laboratuvar çalışmalarında kullandığım Lenovo T61 dizüstü bilgisayarım yine yardımıma koştu.

Platform:

Lenovo T61 Notebook, Üzerinde 4 GB RAM ile T8100 @ 2.10 GHz işlemci mevcut. Notebook üzerinde Windows Server 2008 R2 yüklü ve tek sunucu rolü olarak da Hyper-V sunucusu kurulu.

Hyper-V sunucusu üzerinde ise 100 GB Diske ve 1000 MB RAM e sahip bir sanal bilgisayar (Makalenin bundan sonraki kısmında sadece bilgisayar) yer alıyor. Uygulamanın tamamı bu platform üzerinde gerçekleştirildi. Dilerseniz artık uygulamaya geçebiliriz.

İlk kurulumu gerçekleştirebilmek için bilgisayarı Windows 7 Kurulum Medyasıyla başlattıktan sonra komut satırına düşmemiz gerekmektedir. Bunun için Windows 7 Kurulum ekranında Shift + F10 kısayolunu kullanabiliriz.

Komut satırını açtıktan sonra “DISKPART” komutunu kullanarak Diskpart aracına ulaşmamız gerekmektedir. Diskpart çalıştırıldıktan sonra “LIST DISK” komutu ile bilgisayara takılı olan fiziksel diskleri listeleyebiliriz.

Benim konfigürasyonumda yer alan 100 GB lik sabit sürücü Disk 0 olarak görüntülenmektedir. “SELECT DISK 0″ komutunu çalıştırarak bundan sonra yapacağımız işlemlerin Disk 0 olarak tanımlanan disk üzerinde gerçekleşmesini sağlayabiliriz.

Disk 0 olarak tanınan fiziksel diskimizi seçtikten sonra “CREATE PARTITION PRIMARY” komutuyla fiziksel diskimiz üzerinde bir Primary Partition oluşturmamız gerekmektedir. Bu disk üzerine daha sonradan VHD dosyaları ekleyebilmemiz için yapılması gereken bir işlemdir.

Primary Partition oluşturulduktan sonra “FORMAT FS=NTFS QUICK” komutunu kullanarak oluşturulan Primary partition’un NTFS dosya sistemi kullanılarak hızlı biçimlendirilmesini sağlayabiliriz. Bu komutta yer alan QUICK parametresi opsiyonel bir parametredir ancak diskin NTFS dosya sistemi ile biçimlendirilmesi zorunludur.

Partition biçimlendirildikten sonra “ASSIGN” komutu ile bir sürücü harfi atanması gerekmektedir. Bu komut kullanıldıktan sonra “LIST VOLUME” komutu aracılığıyla oluşturulan bu partition’a hangi sürücü harfinin atandığını görüntüleyebiliriz. Burada yer alan sürücü harfi VHD oluştururken kullanacağımız komutlarda kullanacağımız sürücü harfidir.

Fiziksel disk üzerine oluşturulan partitiona sürücü harfi tanımlandıktan sonra, bu partition üzerinde sanal bir disk sürücüsü yani VHD dosyası oluşturmamız gerekmekte. Bunun için “CREATE VDISK FILE=C:\windows7base.vhd MAXIMUM=50000 TYPE=EXPANDABLE” komutunu çalıştırıyoruz. Bu komutla maksimum boyutu 50000 MB olan, dinamik olarak genişleyecek bir VHD dosyası C:\sürücüsü altında Windows7Base.vhd ismiyle oluşturulacaktır.

Sanal disk dosyası oluşturulduktan sonra “SELECT VDISK FILE=C:\Windows7base.vhd” komutu kullanılarak oluşturulan sanal disk dosyası seçilmelidir. Bu sayede bundan sonra yapılacak işlemlerin bu dosya üzerinde gerçekleşeceğini belirtmiş olduk.

Sanal disk dosyası üzerinde yapılması gereken bir diğer işlem “ATTACH VDISK” komutu ile oluşturulan bu sanal disk dosyasını fiziksel bilgisayara eklemek olacaktır. Ekleme işlemi tamamlandıktan sonra “LIST VDISK” komutu aracılığıyla bilgisayara takılı olan / olmayan sanal disk dosyalarını görüntülememiz mümkündür.

Sanal disk sürücüsünü bilgisayara “ATTACH” ettikten sonra diskpart aracında ve komut satırındaki işimiz tamamlanıyor. Bundan sonraki aşamada standart bir windows 7 kurulumu yapacağız.

Kurulum sırasında değişikliğin yapılacağı tek ekran kurulumun yapılacağı diskin seçildiği bölümdür. Bu ekranda karşımıza bilgisayarımıza takılı olan disklerin listesi geliyor. Burada Disk 0 Partition 1 olarak tanımlanan volume, fiziksel diskimiz üzerinde oluşturulmuş olan primary partition iken, Disk 1 olarak görüntülenen Disk bilgisayara bağlamış olduğumuz sanal disk sürücüsüdür. Kurulumun yapılacağı disk olarak Disk 1 seçildiğinde ekranın alt tarafında windows’un bu disk üzerine kurulamayacağını belirten bir uyarı mesajı görüntüleriz. Ancak daha önceki uygulamalarda da yaptığımız gibi windows 7 işletim sistemini bu disk üzerine kuracağız.

Kurulum tamamlandıktan, kullanıcı adı ve bilgisayar adı, kullanıcı şifresi ve otomatik güncelleştirmelerin ne şekilde yükleneceğini belirledikten sonra karşımıza Windows 7 masaüstü gelecektir. Base Disk ve differential diskler arasındaki farkı gösterebilmek için işletim sisteminin masaüstüne “Win 7″ isimli bir klasör oluşturdum.

Masaüstü ortamına kurulacak uygulamalar kurulduktan, güncellemeler ve ayarlar yapıldıktan sonra bu base diske bağlı bir “Differencing VHD” oluşturmamız gerekecek. Bunun için yine WinPE Ortamına düşmemiz yani en basit anlamıyla bilgisayarı Windows 7 Kurulum medyasıyla yeniden başlatmamız gerekecektir.

Komut satırına indikten sonra diskpart aracını çalıştırmamız ve diskpart üzerindeki komutlarla C:\Windows7Base.vhd dosyasına bağlı bir differencing disk oluşturmamız gerekmektedir. Bunun için “CREATE VDISK FILE=C:\Windows7diff1.vhd PARENT=C:\Windows7Base.vhs” komutunu kullanmamız yeterlidir. Bu komut ile C:\Windows7Base.vhd sanal sürücüsüne bağlı olan windows7diff1.vhd isimli bir differencing disk C: sürücüsü altında oluşturulacaktır.

Windows 7 Native Boot senaryolarında Differencing VHD ile bu VHD’nin bağlı olduğu Parent disk aynı fiziksel diskin üzerindeki aynı partition’da yer almalıdır. Her ne kadar windows 7 kurulumu VHD dosyasına yapılsa bile Pagefile dosyası fiziksel disk üzerine oluşturulacaktır.

Differencing disk oluşturulduktan sonra “ATTACH VDISK” komutuyla bilgisayara bağlanmalıdır. Bağlama işlemi gerçekleştikten sonra diskpart üzerindeki işimiz sona ermiş olacaktır.

Diskpart aracını kapattıktan sonra yapmamız gereken işlem Windows 7 Boot yöneticisine Windows7diff1.vhd dosyasından boot edeceğini göstermek. Bunun için öncelikle var olan boot store bilgilerini görüntülememiz gerekiyor. Bunun nedeni yapacağımız işlemlerin burada yer alan “identifier” verileri üzerinden yapılacak olması.

“BCDEDIT /V” komutunu kullanarak boot store’un mevcut durumunu görüntüleyebiliriz.

Boot store üzerinde üstteki blokta, Windows Boot Manager’ın C: sürücüsü üzerinde yer aldığını ve alttaki blokta “Windows 7″ olarak tanımlanan işletim sisteminin “vhd=[C:]\Windows7base.vhd, locate=custom:12000002″ satırından anlaşılacağı üzere C:\Windows7base.vhd dosyasında yer alan \Windows klasöründe yer aldığını görebiliriz.

Bcdedit store bilgilerini görüntüledikten sonra yapmamız gereken işlem buradaki boot store bilgilerinin kopyalanması olacaktır. Bu kopyalama işlemi için

“BCDEDIT /COPY {cd662ae3-afa2-11de-87f0-f2b93e0aeeb6} /d “Windows 7 Differential Boot” komutunu kullanmamız gerekmektedir. Komutta /Copy parametresinden sonra gelen {cd662ae3-afa2-11de-87f0-f2b93e0aeeb6} bilgisi benim konfigürasyonumda “Windows 7″ işletim sisteminin kurulu olduğu C:\windows7base.vhd dosyasına giden kayıdın identifier bilgisi olduğundan kullanıldı. Sizin konfigürasyonlarınızda değer farklı olacaktır.

Kopyalama işlemi tamamlandıktan sonra bcdedit store bilgilerini kontrol ettiğimizde üçüncü bir kayıt bloğunun geldiğini görebiliriz. Bu blok {cd662ae6-afa2-11de-87fe-f2b93e0aeeb6} identifier bilgisiyle tanımlanan ve ismi “Windows 7 Differential Boot” olan bloktur.

“Windows 7 Differential Boot” olarak tanımlanan bu girişin windows7diff1.vhd dosyasını kullanarak boot etmesini sağlamak için yapılması gereken bu kayıdın “device” ve “osdevice” parametrelerini “c:\windows7diff1.vhd” dosyası olarak tanımlamaktır.

Bu tanımlamaların yapılabilmesi için kullanmamız gereken komutlar device tanımlaması için: “BCDEDIT /SET {cd662ae3-afa2-11de-87f0-f2b93e0aeeb6} device vhd=[locate]\windows7diff1.vhd” ve osdevice tanımlaması için “BCDEDIT /SET {cd662ae3-afa2-11de-87f0-f2b93e0aeeb6} osdevice vhd=[locate]\windows7diff1.vhd” komutlarıdır.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur; normal bir VHD Boot senaryosunda device ve osdevice parametrelerinde VHD dosyasının yolu [C:]\windows7base.vhd gibi bir yol iken yani doğrudan sürücü harfi tanımlanıyor iken; differential VHD boot senaryolarında bu parametreler için [locate]\windows7diff1.vhd gibi bir yol tanımlanır. Buradaki fark [C:] sürücü harfi yerine [Locate] parametresinin kullanılmasıdır. Bu sayede Windows boot loader aracı disk üzerinde windows7diff1.vhd dosyasını “bulması gerektiğini” anlar.

Bcdedit konfigürasyonu da tamamlandıktan sonra artık komut satırında yapacağımız herhangi bir işlem yoktur. Yapılması gereken şey bilgisayarı yeniden başlatmak ve boot ekranının gelip gelmeyeceğini geliyorsa tanımların doğru olup olmadığını kontrol etmektir.

Bilgisayarı yeniden başlatmak için windows 7 kurulumundan çıkmamız yeterlidir.

Bilgisayar yeniden başlatıldığında “Windows 7″ ve “Windows 7 Differential Boot” olmak üzere iki ayrı başlangıç girişinin yer aldığını görebiliriz. Deneme amaçlı “Windows 7 Differential Boot” girişini kullanarak windowsu başlattığımızda masaüstünün açıldığını görebiliriz. Yani konfigürasyonumuzda herşey olması gerektiği gibi.

Açılan masaüstüne baktığımızda daha önce Base disk üzerinde oluşturduğumuz “Win 7″ isimli klasörün durduğunu görebiliyoruz. Bu bize base disk içerisinde olan verilere differential disk üzerinden ulaşabildiğimizi gösteren bir örnek.

Peki Differential disk üzerine eklenen veriler nerede saklanıyor? Bu sorunun cevabını yine ufak bir uygulamayla verelim. Açılan masaüstünde “Differencing Üzerinde Klasör” isimli bir klasör oluşturdum ve bilgisayarı yeniden başlattım.

Bu sefer açılış seçenekleri içerisinden Windows7base.vhd diskinin tanımlı olduğu “Windows 7″ seçeneğini seçtim.

Karşımıza gelen masaüstünde “Windows 7 Differential Boot” açılışında oluşturduğumuz “Differential Üzerinde Klasör” isimli klasörün olmadığını yani bu açılış sayesinde Windows’un kurulduktan sonra yapılan konfigürasyonlu haline döndüğünü görebiliriz.

Differencing VHD kullanılarak yapılan açılış senaryolarında kullanıcıların yaptıkları işlemler fiziksel disk üzerindeki differencing VHD üzerinde saklanmaktadır. Bu değişiklikler base disk üzerine aktarılmaz. Bu sayede örneğin kullanıcı işletim sistemi üzerinde bir sorun yaşadığında sadece differencing VHD dosyasını silip yeni bir differencing vhd dosyası oluşturarak kullanıcı bilgisayarının sıfırlanmasını sağlayabiliriz.

Böyle bir durumda base vhd üzerinde kullanıcıların dosyaları, profil bilgileri gibi kullanıcıların yaptığı değişiklikler tutulmayacaktır. Bu hem avantaj hem de dezavantaj olarak karşımıza çıkar. Örneğin kullanıcılara bilgisayarları sıfırlandıktan sonra kendi kurdukları programları veya dosyaları kopyalamakla zaman harcamamız gerekebilir. Bunun önüne geçmek için differencing VHD ile Base VHD lerin “merge” edilmesi yani birleştirilmesi imkanı sunulmuştur. Belirli periyodlarla örneğin haftada bir yapılacak merge işlemi olası bir işletim sistemi hatasında kaybolacak verinin daha sınırlı olmasını sağlayacaktır. Çünkü bu işlem ile differencing VHD üzerinde yer alan veriler Base VHD üzerine aktarılmaktadır.

Bunun sağlanması için bilgisayarın WinPE ortamında açılması ve komut satırından diskpart aracının çalıştırılması gerekmektedir. Kullanılacak olan komutlar ise öncelikle “Select Vdisk file=C:\Windows7diff1.vhd” komutudur. Bu sayede az sonra yapılacak işlemin C: sürücüsü altında yer alan Windows7diff1.vhd isimli dosya üzerinde çalıştırılması sağlanır.

Merge işlemini gerçekleştirmek için ise kullanacağımız komut “MERGE VDISK DEPTH=1″ komutudur. Bu komut ile seçmiş olduğumuz differential virtual diskin (C:\windows7diff1.vhd) üzerindeki bilgiler bağlı bulunduğu parent diske (C:\windows7base.vhd) aktarılacaktır.

Aktarım işlemi tamamlandıktan sonra “Windows 7″ olarak tanımlanan boot girişinden yani C:\windows7base.vhd dosyası içerisindeki işletim sisteminden bilgisayarı çalıştırdığımızda differential boot üzerinde yaptığımız değişikliklerin buraya geldiğini görebiliriz.

Aşağıdaki masaüstü görüntüsü Base disk üzerindeki işletim sisteminin masaüstüdür. Differencing disk üzerinde oluşturduğumuz klasörün burada görüntüleniyor olması; differencing disk ile base disk arasındaki merge işleminin başarıyla tamamlandığını göstermektedir.

Bu makalemizde Windows 7 işletim sistemi ile birlikte tanıtılan “Native VHD” desteğinin ulaştığı son noktayı, differencing VHD’ler üzerinden boot senaryosunu ve bu senaryonun konfigürasyonuna değindik.

Bu uygulama, Change Management; Update Management; Desktop Konsolidasyonu ve Deployment Yönetimi gibi farklı alanlarda kullanılabilir.

İyi çalışmalar dilerim.

Windows 7 ile birlikte Native VHD Desteğinin vardığı noktaları daha iyi anlayabilmek için VHD dosyalarının tiplerini tanımamız gerekmektedir. VHD dosyalarının 3 farklı tipi olduğunu söyleyebiliriz. Bu tipler:

1. Fixed size: Sabit boyutlu olan bu VHD dosya tipinde, VHD dosyası oluşturulurken belirtilen alan fiziksel disk üzerinden anında harcanacaktır. Örneğin 40 GB lik bir VHD dosyası oluşturulduğunda bu VHD içerisinde herhangi bir veri olmasa bile dosya boyutu 40 GB olacaktır.
2. Dynamically Expanding: Bu VHD tipinde belirtilen dosya boyutu maksimum dosya boyutudur. VHD dosyası ilk defa oluşturulduğunda üzerinde yalnızca kendi dosya header bilgileri vardır – ki bu bilgiler de yaklaşık 2 K boyutundadır. VHD dosyasının içerisinde veri eklendikçe dosya boyutu artar ve alabileceği maksimum boyut oluşturulurken tanımlanan boyut olacaktır. Örneğin 40 GB lik bir VHD dosyası Dynamically Expanding olarak oluşturulursa, dosyanın ilk boyutu 2K olacaktır, ve üzerine veri eklendikçe maksimum 40 GB ya kadar çıkabilir.
3. Differencing Disk: Bu VHD tipi tek başına çalışmaz. Fixed veya Differencing bir VHD dosyasına bağlı olarak çalışabilen bu VHD tipinde yapılan değişiklikler differencing VHD üzerine yazılmakta bu VHD nin “Parent” VHD dosyasına ise herhangi bir değişiklik yapılmamaktadır.

Önceki makalelerimizde Microsoft Windows 7 ve Microsoft Windows Server 2008 R2 işletim sistemleri üzerinde sanal disk sürücülerine yani .VHD dosyalarına destek verildiğinden ve bu desteğin sanal sürücünün üzerine işletim sisteminin yüklenmesi ve bilgisayarın bu sanal disk üzerinde yer alan işletim sistemi üzerinden boot etmesine kadar geldiğinden bahsetmiş ve fiziksel disk ile sanal sürücülerin farklı kombinasyonlarını kullanarak Dual Boot Senaryoları oluşturmaya başlamıştık.

Üzerinde herhangi bir işletim sistemi olmayan tek bir fiziksel disk üzerine WinPE ortamından iki ayrı VHD dosyası oluşturup bu sanal sürücüler üzerine iki ayrı işletim sistemini kurarak Dual Boot senaryosunu gerçekleştirdiğimiz makalemiz için buraya bakabilirsiniz.

Bu makalemizde Fiziksel disk üzerinde bir işletim sistemi yüklü iken disk üzerindeki boş alana bir .VHD dosyası oluşturacak ve işletim sistemimizi bu .VHD dosyasının üzerine kuracağız.

Bu uygulamayı gerçekleştirdiğim platform:

Lenovo T61 Notebook, Üzerinde 4 GB RAM ile T8100 @ 2.10 GHz işlemci mevcut. Notebook üzerinde Windows Server 2008 R2 yüklü ve tek sunucu rolü olarak da Hyper-V sunucusu kurulu.

Uygulama sırasında Hyper-V üzerinde oluşturmuş olduğum 80 GB diske ve 1500 MB RAM’e sahip bir sanal bilgisayarı kullanıyorum. Uygulama içerisinde “Bilgisayar” olarak geçen her deyiş burada belirttiğim Hyper-V üzerindeki sanal bilgisayarı kastetmektedir.

Bilgisayar üzerinde yer alan 80 GB disk iki bölüme ayrılmış durumda. 50 GB lık bir bölüm üzerinde Windows Server 2008 R2 kurulu, kalan yaklaşık 30 GB bölüm ise bölümlendirilmemiş alan olarak duruyor. Uygulamayı tümü bölümlendirilmiş disk üzerinde denediğim zaman – ki teorik olarak bu da mümkün, C:\ sürücüsü üzerinde bir sanal disk dosyası oluşturabilir ve bunu kullanabiliriz. – uygulamanın başarısız olduğunu gördüm. Gerçekten de C:\ üzerinde oluşturduğum bir VHD dosyasına kurulum yapamadım. Eğer bu teknolojinin gerçekten çalıştığını bilmeseydim, bu senaryoyu burada bırakabilirdim. Ancak işletim sisteminin kurulu olduğu bir disk üzerinde oluşturacağım VHD dosyasına etki eden başka unsurlar olacaktı.

Başarısız olan ilk denememin başarısız olma nedeni tahminimce dosya izin ve yetkilendirmesiyle ilgili. Belki farklı bir klasör üzerinde oluşturmuş olsam sorun olmayabilirdi. Ancak hangi klasör üzerinde sorun olmayacak diye tek tek deneme yapmaktansa disk üzerinde farklı bir mantıksal bölüm oluşturup burada uygulamayı tercih ettim. Ve sonuç olması gerektiği gibi: Fiziksel bilgisayar üzerine kurulu işletim sistemi ile Sanal disk üzerine kurulan işletim sistemi beraber Dual Boot çalışıyor!

Makale sırasında mümkün olduğu kadar çok screenshot almaya çalıştım ancak bazı noktalar doğrudan bu uygulama yerine farklı konulara ait olduğundan (Örn. Windows Server 2008 R2 Kurulumu) atladığım bölümler de muhakkak vardır.

Dilerseniz şimdi de bunu nasıl gerçekleştirdiğimize bakalım

Bilgisayar üzerindeki 80 GB lik Diskin 50 GB lik bölümünde Windows Server 2008 R2 kurulu, çalışıyor. Aşağıdaki ekran görüntüsünde Windows Server 2008 R2 masaüstü ortamını görebilirsiniz. Bu ekran görüntüsünü koymamın amacı makalenin kalanında Windows 7 üzerinden konuşacağımız için “O Windows Server 2008 R2 oraya nasıl geldi?” şeklinde olası soruları engellemek.

Fiziksel bilgisayarımızda Windows Server 2008 R2’nin kurulu olduğunu gördükten sonra, Windows 7 işletim sistemini sanal sürücü üzerine kurabilmek için yapmamız gereken tek şey bilgisayarı Windows 7 DVD’si ile yeniden başlatmak olacaktır.

Bilgisayarı Windows 7 kurulum medyasıyla boot ettiğimizde standart kurulum arayüzüyle karşılaşacağız. Burada Windows PE ortamının dilini, klavye dil seçeneklerini  belirleyerek Next tuşuna basmamız gerekiyor.

İlk kurulum ekranında dil seçimini gerçekleştirdikten sonra Windows PE ortamında komut satırına düşmemiz gerekmekte.  Windows PE ortamında komut satırına düşmek için Shift + F10 klavye kısayolunu kullanabiliriz.

Komut satırına düştüğümüzde fiziksel, mantıksal ve sanal disk sürücüleriyle ilgili tüm işlemlerimizi gerçekleştirebileceğimiz DISKPART aracını açmamız gerekiyor. Bunun için basitçe komut satırın “DISKPART” yazmamız yeterli olacaktır.

Diskpart aracını çalıştırdıktan sonra fiziksel diskimizde herhangi bir şekilde bölümlendirilmemiş bir alanın olup olmadığını kontrol etmemiz gerekiyor. Bunun için “LIST DISK” komutunu kullanmamız yeterlidir. List Disk komutuyla bilgisayara bağlı fiziksel / sanal diskler listelenecek ve bu diskler üzerinde yer alan boş alan bilgisi ise bizim henüz bölümlendirilmemiş alanımızı gösterecek.

İlk önce Disk 0 olarak tanımlanan diskimiz üzerinde yeni bir partition oluşturmamız gerekiyor ki sanal diskimizi oluşturacak VHD dosyasını bu partition üzerinde oluşturabilelim.  Mevcut olan partition üzerinde VHD dosyasını oluşturmamız senaryosunda oluşturmuş olduğumuz VHD dosyası da var olan dosya sisteminin izinlerinden etkileneceği için VHD dosyasını mount etmemiz ve üzerine işletim sistemi kurmamız mümkün olmayacaktır.

Boş alan üzerinde yeni bir partition oluşturmak için öncelikle “SELECT DISK 0” komutu ile Disk 0 diskimizi seçiyoruz. Bundan sonra yapacağımız tüm işlemler bu disk üzerinde gerçekleştirilecektir. Disk 0 seçiliyken,  “CREATE PARTITION PRIMARY SIZE=30000” komutunu kullanıyoruz. Bu komut ile Disk 0 diskimiz üzerindeki boş alanda PRIMARY bir Partition oluşturulacak ve boyutu da 30000 MB olacak. Kendi fiziksel diskinizin boyut ve boş alan durumuna göre bu parametreyi değiştirebilirsiniz

Disk üzerindeki boş alanda yeni bir partition oluşturduktan sonra “FORMAT FS=NTFS QUICK” komutunu kullanarak yeni oluşturmuş olduğumuz partitionu NTFS dosya sistemini kullanarak hızlı bir şekilde biçimlendirebiliriz. Ancak bu yeterli olmayacaktır. Çünkü biçimlendirme sonrasında oluşan partition’a bir sürücü harfi atanmaz.

Sürücü harfinin atanabilmesi için “ASSIGN” komutunu kullanıyoruz. Herhangi bir sürücü harfi belirtmezsek DISKPART aracı ilk kullanılabilir sürücü harfini bu partitiona atayacaktır. Belirli bir sürücü harfi atamak istersek de komutu “ASSIGN LETTER=S” şeklinde kullanabiliriz. Böyle bir kullanımda DISKPART aracı oluşturulan partition’a S: sürücü harfini atayacaktır.

DISKPART tarafından oluşturduğumuz partitiona atanan sürücü harfini “LIST VOLUME” komutuyla görüntülememiz mümkündür.  Şekilde de görebileceğimiz gibi oluşturduğumuz yaklaşık 29 GB boyutundaki partition F: sürücü harfini almıştır.

“LIST VOLUME” komutunun çıktısında F: sürücü harfinin bulunduğu partitionumuzun yanında “*” işaretinin olduğunu görebiliriz. Bu; o partitionun seçili olduğunu ve bundan sonra yapılacak işlemlerin bu partition üzerinde gerçekleşeceğini göstermektedir.

Fiziksel Disk üzerindeki boş alanda yeni bir partition oluşturduktan ve buraya bir sürücü harfi atadıktan sonra yapmamız gereken şey bu alanda bir VHD dosyası oluşturmak. Bunun için “CREATE VDISK FILE=”F:\Windows7rtm.vhd” MAXIMUM=290000 “ komutunu kullanarak maksimum boyutu 29000 MB olacak ve genişleyen bir VHD dosyasını oluşturuyoruz.

VHD dosyasını oluşturduktan sonra ise “ATTACH VDISK”  komutu aracılığıyla oluşturduğumuz sanal disk dosyasını bilgisayara “Mount” ediyoruz. Mount işleminden sonra “LIST DISK” komutunu çalıştırıp DISKPART aracının gördüğü diskleri listelediğimizde Disk 1 olarak tanımlanan diskin oluşturmuş olduğumuz VHD dosyası olduğunu görebiliriz. Aynı zamanda Disk 1’in yanında yer alan * işareti bu diskin seçili olduğunu yani yapacağımız işlemlerin bu disk üzerinde uygulanacağını belirtmektedir.

Bu noktadan itibaren kullanacağımız komutlar ve bu komutların kullanım sıraları esasen aynı. Tek fark bu komutlar eklemiş olduğumuz sanal disk üzerinde çalıştırılıyor olacaklar. Önceki makalelerden hatırlarsanız “CRE PART PRI” komutu “CREATE PARTITION PRIMARY” komutunun kısaltması olarak kullanılabilmekteydi.

Partition oluşturulduktan sonra “FORMAT FS=NTFS QUICK” komutu ile sanal diskimiz üzerinde oluşturduğumuz partition’u NTFS dosya sistemiyle biçimlendiriyoruz.

Biçimlendirme işlemi tamamlandıktan sonra “LIST VOLUME” komutunu kullanarak oluşturduğumuz partition’un gerçekten yer alıp almadığını kontrol edebiliriz.

Volume bilgilerini görüntüledikten sonra yapmamız gereken tek şey EXIT komutunu kullanarak DISKPART aracından çıkmak ve tekrar bir EXIT komutu ile WinPE Ortamındaki komut satırını kapatmaktır. Win PE Ortamında sanal disklerimizi oluşturma işlemi bu şekilde tamamlanıyor. Bundan Sonraki aşamadaysa Windows 7 kurulumuna geçeceğiz.

İlk aşamada Son Kullanıcı Lisans Anlaşması   (End User Licence Aggreement – EULA) yı onaylamamız ve Next butonuna basmamız gerekiyor.

Daha sonraysa kurulum tiplerinden “Custom” opsiyonunu kullanarak kurulum sırasında Windows 7’nin hangi diske kurulacağını belirlememiz gerekmekte.

Bir sonraki aşamada karşımıza bilgisayar üzerinde yer alan partitionların listesi gelecektir. Disk 0 olarak tanımlanan fiziksel diskimiz üzerinde gördüğünüz gibi 100 MB lik sistem rezerve bir alan, yaklaşık 50 GB lik Windows Server  2008 R2 nin kurulu olduğu bir alan ile yaklaşık 30 GB lik Disk 0 Partition 3 olarak tanımlanan bir alan mevcut. Bu alan üzerinde; DISKPART aracıyla oluşturduğumuz Windows7rtm.vhd isimli bir sanal disk dosyası var ve bu dosya bilgisayara Disk 1 olarak mount edilmiş durumda.

Yani kurulum işlemini Disk 1 Partition 1 olarak geçen alana yapacağız. Bu bölüm seçildiğinde “Windows cannot be installed to Disk 1 Partition 1” şeklinde bir uyarı mesajını görebiliriz. Bu mesajı göz ardı ederek kuruluma devam ettiğimizde Windows 7 Disk 1 diskimizdeki Partition 1 isimli partition’a kurulacaktır.

Kurulum normal bir Windows 7 kurulumu olarak gerçekleşiyor.

Kurulum bilgisayarı bir kaç kez yeniden başlatarak tamamlanacaktır. Son yeniden başlatma sırasında Kullanıcı adı ve Bilgisayar Adı isimleri bizden istenecek ilk bilgilerden.

Bir sonraki aşamada oluşturduğumuz kullanıcı için bir şifre belirlememiz istenecek. Şifre belirleme adımlarını boş geçebiliriz.

Kurulumun yapılandırmasında bundan sonra karşımıza gelecek ayarlar ise Otomatik Güncellemeler (Microsoft Automatic Updates) ayarları ve Saat – Tarih – Zaman dilimi ayarları.

Tüm bu ayarları yaptıktan sonra bilgisayarın bağlı bulunduğu Ağı tanımlamamız gerekmekte. Burada yapılacak tanımlamaya göre bilgisayarın dışarıdan görünürlüğü, dosya ve yazıcı paylaşımı gibi servisler açılıyor olacak.

Kurulum tamamlandığında Windows 7 Masaüstü ortamına ulaşabilir ve Yenilenen Windows’un tadını çıkartabiliriz.

Bilgisayarı yeniden başlattığımızda ise Windows Boot Manager ekranında Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 işletim sistemlerini görüntülemek mümkündür. İşte amacımıza ulaştık.

Burada görüntülenen Windows Server 2008 R2 işletim sistemi fiziksel disk üzerinde (Disk 0) üzerinde yer alan bir partition’a (Partition 2) kurulu iken, Windows 7 işletim sistemi fiziksel disk içerisinde (disk 0 Partition 3) oluşturulan bir VHD dosyası (Disk 1) üzerine kurulu.

Bu makalede Microsoft Windows 7 ile Microsoft Windows Server 2008 R2 üzerinde yer alan Native VHD desteğini kullanarak fiziksel disk üzerine kurulu işletim sistemi ile sanal disk üzerine kurulu işletim sisteminin nasıl beraber kullanılacağına değindik.

Bu ikilinin temel kullanım senaryoları içerisinde LAB ve DEMO amaçlı uygulamalar var. Uzun vadede düşünecek olursak, fiziksel disk üzerinde yer alan boş bir bölüme daha önceden kurulmuş VHD dosyaları ihtiyaç duyuldukça kopyalanıp; DISKPART aracı ile “Attach” edilerek Windows Boot Manager üzerinden tanıtılabilir. Bu sayede işletim sistemi kurulumları oldukça hafifleyecektir.

Makaleyi bitirirken aşağıda DISKPART üzerinde kullandığımız komutları sırasıyla görebilirsiniz.

DISKPART

LIST DISK

SEL DISK 0

CREATE PARTITION PRIMARY SIZE=30000

FORMAT FS=NTFS QUICK

ASSIGN

LIST VOLUME

CREATE VDISK FILE=”F:\windows7rtm.vhd” MAXIMUM=29000

ATTACH VDISK

LIST DISK

CRE PART PRI

FORMAT FS=NTFS QUICK

LIST DISK

LIST VOLUME

EXIT

EXIT

Bir sonraki Native VHD Desteği senaryomuz ise İşletim sisteminin bir BASE VHD üzerine kurulu olması ancak bilgisayarın bu Base disk üzerinden değil, bu base diske bağlı olan “DIFFERENCING” bir disk üzerinden boot etmesi olacak. Teorik olarak mümkün olan bu senaryo pratikte de çalışacak olursa; Enterprise ortamlarda kullanıcıların bilgisayarlarını yeniden kurabilmek (Refresh) için sadece DIFFERENCING VHD dosyasının silinmesi ve yerine yeni bir DIFFERENCING VHD dosyasının oluşturulması yeterli olacaktır.

Bu konuyla ilgili yapacağım çalışmaları ise önümüzdeki günlerde paylaşıyor olacağım.

İyi Çalışmalar Dilerim

Size bulunduğunuz yerde iyi çalışmalar dilerim.

Ben eğleniyor olacağım.

Şekildeki konfigürasyon amacımızı daha rahat açıklayacaktır.

Bu konfigürasyonu gerçekleştirmek için kullandığım ortam şu şekildeydi:

Lenovo T61 Notebook

CPU: Core 2 Duo @ 2.10 Ghz

RAM: 4GB DDR2

Üzerinde yer alan 160 GB lik disk sadece bu yazı dizisinde bahsedeceğimiz uygulamalar için konfigüre edildi. Üzerinde Windows Server 2008 R2 koşuyor. Windows Server 2008 üzerinde ise Hyper-V rolü mevcut ve aşağıda göreceğiniz tüm Screenshotlar Hyper-V üzerinden alındı.

Hyper-V üzerindeki sanal makina konfigürasyonunda ise 2GB RAM ve 80 GB Disk tanımlı.

Uygulamaya geçerken, Hyper-V üzerindeki sanal bilgisayarı Windows 7 ISO suyla boot ettim. (Buradan itibaren “Bilgisayar” olarak geçecek, tanımlamak için ayrıca Sanal Bilgisayar demeyeceğim) Bilgisayarın sabit diski boş bir diskti. İlk etapta yapacağımız işlemler bu sabit disk üzerinde iki ayrı sanal disk oluşturmak üzerine kurulu.

Windows PE ortamında kullanacağımız dil ve klavye ayarlarını belirledikten sonra “Next” butonuyla Win PE ortamına geçebiliriz.

İlk aşamada kurulum dilini belirledikten sonra yapmamız gereken şey Windows PE ortamındaki komut satırını çalıştırmak. Komut satırına geçmek için “Install” ekranında Repair Your Computer opsiyonunu seçerek açılan araçlardan “Command Prompt” u seçebiliriz veya klavye kısayolu olarak Shift + F10 a basarak komut satırı aracını çalıştırmak mümkündür.

Komut satırına geçtikten sonra disk üzerinde yapılacak konfigürasyonlar için DISKPART aracını kullanmamız gerekiyor. “DISKPART” yazarak Enter’a bastığımızda DISKPART aracı kullanıma hazır hale gelmektedir.

Bu aracı kullanarak farklı diskler üzerinde farklı mantıksal sürücüler oluşturabilir oluşturduğumuz bu sürücüler üzerine farklı sürücü harfleri atayabiliriz. Kısacası DISKPART aracını kullanarak Windows altında yer alan Disk Management aracını kullanarak yapabileceğimiz herşeyi yapmamız mümkündür.

İlk olarak “LIST DISK” komutunu kullanarak bilgisayarımıza takılı olan diskleri ve bu disklerin numaralarını listeliyoruz. Komutun sonucu olarak Disk 0 kodunda 79 GB (Yaklaşık 80 GB) bir diskin takılı olduğunu görebiliriz.

Bundan sonra çalıştıracağımız komutların bu disk üzerinde uygulanması için “SEL DISK 0″ komutunu kullanarak Disk 0 diskini seçiyoruz. Diskpart aracı üzerinde komutların kısaltılarak kullanılması mümkündür. Örneğin “SELECT DISK 0″ komutu yerine “SEL DISK 0″ komutunu kullanabiliriz.

Disk 0 diskini seçtikten sonra “CREATE PARTITION PRIMARY” komutu ile bu disk üzerinde primary bir partition oluşturuyoruz. “SIZE” parametresi kullanılarak fiziksel disk üzerinde oluşturulan partitionların boyutu değiştirilebilir.

Partition oluşturduktan sonra “FORMAT FS=NTFS QUICK” komutu ile oluşturduğumuz bu partition’u NTFS dosya sistemi kullanarak biçimlendiriyoruz ve bu biçimlendirmenin “QUICK” parametresiyle hızlı biçimlendirme olmasını sağlıyoruz.

Partition oluşturulduktan sonra “LIST VOL” komutunu kullanarak disk üzerinde oluşturulan volume bilgilerini görüntüleyebiliriz. Komutun çıktısında göreceğimiz üzere 79 GB lik partitionumuz NTFS dosya sistemiyle biçimlendirilmiş ancak herhangi bir sürücü harfi ya da yolu yok.

“ASSIGN” komutunu kullanarak DISKPART aracının bu Volume üzerine bir sürücü harfi atamasını sağlayabiliriz. Bu komutu kullandıktan sonra yeniden “LIST VOL” komutunu yazdığımızda çıktıda 79 GB lik NTFS partitionumuzun C: sürücü harfini aldığını görüyoruz. “LIST VOL” komutu, “LIST VOLUME” komutunun kısaltması olarak kullanılmaktadır.

Bu noktadan itibaren yapacağımız işlemler C: sürücüsü üzerinde VHD dosyaları oluşturmak ve bu dosyalar üzerinde volumeler oluşturmak şeklinde devam edecek. Bu işlemler yalnızca Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 sürümleri üzerinde desteklenmektedir.

İlk olarak “CREATE VDISK FILE=”C:\Windows7rtm.vhd” MAXIMUM=40000 type=EXPANDABLE” komutunu kullanarak C: sürücüsü altında Windows7rtm.vhd isminde bir sanal disk dosyası (VHD Dosyası) oluşturuyoruz. Bu diskin alabileceği Maksimum boyutu 40000 MB ve diskin tipini genişleyen olarak seçiyoruz. Disk tipi olarak FIXED seçeneğini kullanırsak VHD nin oluşturulduğu disk üzerinden 40000 MB lik alan doğrudan bu VHd dosyasına atanacaktır. EXPANDABLE parametresi kullanıldığında ise sanal disk olan VHD dosyası üzerine veri eklendikçe VHD dosyasının fiziksel disk üzerinde kapladığı alan artacaktır.

Sanal disk olarak kullanılacak VHD dosyasını oluşturduktan sonra “SELECT VDISK FILE=”C:\Windows7rtm.vhd” komutuyla oluşturduğumuz sanal diski seçiyoruz. Bunu takiben çalıştıracağımız “ATTACH VDISK” komutu seçmiş olduğumuz sanal diskin fiziksel bilgisayara mount edilmesini ve bu şekilde bundan sonra yapacağımız işlemlerin sanal disk üzerinde yapılmasını sağlayacaktır.

Sanal diskimizi Mount ettikten sonra “CRE PART PRI” komutunu kullanarak bu sanal disk üzerinde PRIMARY bir PARTITION oluşturabiliriz. “CRE PART PRI” komutu “CREATE PARTITION PRIMARY” komutunun kısaltması olarak kullanılabilir.

Bunun devamında “FORMAT FS=NTFS QUICK” komutu ile oluşturduğumuz partition’u NTFS dosya sistemini kullanarak biçimlendiriyoruz.

Son olarak bilgisayara mount ettiğimiz VHD dosyasına bir sürücü yolu belirlememiz gerekiyor. Bunun için ise “ASSIGN LETTER=I” komutunu kullandım. Bu sayede oluşturduğum VHD üzerinde yer alan partition bilgisayar üzerinde I: sürücü harfiyle gösterilecek.

Bu noktada “LIST VOL” komutunu kullanarak bilgisayar üzerinde yer alan VOLUME’leri listelememiz mümkündür. Sanal Diskimizin bilgisayara takılı olduğunu kontrol amaçlı olarak burada “LIST VOL” komutunu kullandım.

Ayrıca “LIST VDISK” komutu aracılığıyla bilgisayar üzerine takılı olan Virtual Diskleri listelememiz mümkündür. Komutun çıktısında görüldüğü üzere C:\ altında yer alan Windows7rtm.vhd dosyası Disk 1 olarak tanımlanmış durumdadır.

Bundan sonraki aşamada “EXIT” komutu ile DISKPART aracından çıkabiliriz ve komut satırını kapatabiliriz.

Bundan sonra Windows 7 kurulumuna devam edeceğiz. “Install” diyerek kuruluma geçiyoruz.

End User Licence Aggreement’ı onaylayarak “Next” butonuyla bir sonraki aşamaya geçiyoruz.

Bu aşamada yapılacak kurulum tipi olarak “Custom” seçeneğini seçmemiz ve işletim sisteminin hangi diske kurulacağını seçmemiz gerekmekte.

Bilgisayara takılı olan diskler arasında “Disk 1 Partition 1″ olarak görülen diskimiz, aslında Disk 0 Partition 1 (yani C: sürücüsü) üzerinde oluşturduğumuz Windows7rtm.vhd isimli dosyadır. İşletim sisteminin kurulacağı disk olarak “Disk 1 Partition 1″ seçildiğinde kurulum aracında “Windows cannot be installed on Disk 1 Partition 1.” Şeklinde bir uyarı mesajı almaktayız. Bu uyarıyı göz ardı edip “Next” diyerek kuruluma devam ediyoruz.

Kurulum normal bir şekilde gerçekleşiyor. Kurulum süresinde Windows 7 kurulumu bir ya da iki kez bilgisayarı yeniden başlatabilir. Bu normal bir durumdur.

Kurulum sona erdiğinde bilgisayarı kullanacak kullanıcının adı ve bilgisayarın adı belirlenmeli, bir sonraki aşamadaysa kullanıcının şifresi oluşturulmalıdır. Bu işlemlerin ardından Windows 7 ilk defa açılacak ve kullanıcının masaüstü oluşturulduktan sonra kullanıcı girişi gerçekleşecektir.

Bundan sonraki aşamada bilgisayara Windows Server 2008 R2 DVD sini takarak bilgisayarı DVD den başlatmamız ve Dual Boot konfigürasyonun ikinci ayağını gerçekleştirmemiz gerekecektir.

Windows Server 2008 R2 kurulumunun girişinde yine kurulum dili ve klavye ayarlarını seçerek “Next” butonuyla devam ediyoruz.

Burada kuruluma geçmeden önce komut satırına ulaşmamız gerekiyor. Bunun için daha önce olduğu gibi “SHIFT + F10″ klavye kısayolunu kullanıyoruz.

DISKPART aracını çalıştırarak “LIST DISK” komutuyla bilgisayara takılı fiziksel diskleri listeliyoruz. Daha sonra “SEL DISK 0″ ve “LIST VOL” komutlarıyla DISK 0 fiziksel diksi üzerinde yer alan Volume bilgilerini listeliyoruz.

DISKPART aracı üzerinde kullanacağımız komutlar bir önceki kullandığımız komutlarla hemen hemen aynı. Aradaki farklar ise oluşturulan Virtual Disk (VHD) dosyasının adı ve alabileceği maksimum boyut gibi detaylar.

Burada kullandığımız temel komutları hatırlayacak olursak:

“CREATE VDISK FILE=”C:\Windows2008r2.vhd” MAXIMUM=40000 Type=EXPANDABLE” komutuyla C:\ sürücüsü altında Windows2008r2.vhd isminde genişleyen bir VHD dosyası oluşturuyoruz. Bu dosyanın alabileceği maksimum boyutu ise 40000 MB ile sınırlandırıyoruz.

“SELECT VDISK FILE=C:\Windows2008r2.vhd” Komutu ile oluşturduğumuz Virtual Disk üzerinde işlem yapmak üzere diski seçiyoruz.

“ATTACH VDISK” komutu ile sanal diski fiziksel bilgisayara mount ediyoruz.

“CRE PART PRI” komutu ile attach ettiğimiz bu sanal disk üzerinde bir primary partition oluşturuyoruz.

“FORMAT FS=NTFS QUICK” komutu ile oluşturduğumuz partition’un NTFS dosya sistemi ile biçimlendirilmesini ve bu işlemin “HIZLI” yapılmasını sağlıyoruz.

Biçimlendirme işlemlerinden sonra “ASSIGN LETTER=S” komutu ile bu diskin S: sürücü harfiyle tanımlanmasını sağlıyoruz. Bu komutu takibne “LIST VOL” komutunu çalıştırdığımızda S: Volume’ü ile ilgili bilgilere ulaşabiliriz.

Bu işlemleri gerçekleştirdikten sonra “EXIT” komutuyla DISKPART aracından çıkmamız mümkündür. Bundan sonrasında kuruluma normal şekliyle devam edeceğiz.

INSTALL dediğimizde DVD üzerinde yer alan Windows Server 2008 R2 sürümlerinin listesi karşımıza geliyor. Kurulumunu gerçekleştireceğimiz sürümü seçerek “NEXT” butonuna basıyoruz.

EULA’yı onayladıktan sonra karşımıza bilgisayara takılı olan disklerin listesi gelecektir.

Burada görüntülenen Disk 1 Partition 1 ise az önce oluşturmuş olduğumuz C:\ altında yer alan Windows2008r2.vhd dosyasından başkası değil. Kurulum hedefi olarak “Disk 1 Partition 1″ i seçtiğimizde “Windows cannot be installed on Disk 1 Partition 1.” Şeklindeki uyarı mesajının geldiğine daha önce değinmiştik.

Burada da daha önce yaptığımız gibi bu uyarıyı görmezden gelerek kuruluma devam edeceğiz.

Kurulum normal şekliyle tamamlandığında Administrator isimli kullanıcının şifresini oluşturmamız istenecek.

Administrator şifresini oluşturduğumuzdaysa Server 2008 R2 üzerine oturum açılacak ve masaüstü ortamı oluşturulacaktır.

Bundan sonraki aşamada bilgisayarı yeniden başlattığımızda aşağıdaki gibi bir Dual Boot ekranıyla karşılaşacağız.

Burada yer alan “Windows 7″; C:\ sürücüsü üzerinde yer alan Windows7rtm.vhd dosyasını, “Windows Server 2008 R2″ ise, C:\windows2008r2.vhd dosyasını göstermektedir. Hangisini seçerseniz seçin doğru işletim sisteminin açıldığını göreceksiniz.

Bu makalemizde Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 üzerinde yer alan Native VHD desteğini kullanarak iki ayrı VHD dosyası oluşturduk, bu VHD dosyalarının üzerine farklı işletim sistemleri kurduk ve Dual Boot konfigürasyonumuzu gerçekleştirdik.

Bundan sonraki aşamada fiziksel disk üzerine kurulu olan bir işletim sistemi ile aynı disk üzerinde oluşturulan bir VHD dosyasının Dual Boot edilmesine ilişkin bir makale hazırlıyor olacağım.

Bir başka makalede görüşmek dileğiyle.

İyi Çalışmalar.