Windows 7 Native VHD Desteği

Gelişen sanallaştırma teknolojilerinde belki de en önemli rolü “Daemon Tools” gibi sanal cd-rom sürücüler üstlenmiştir. ISO formatındaki CD / DVD kalıplarını fiziksel medyalara yazdırmadan içeriklerinin görüntülenmesini ve değiştirilebilmesini sağlayan bu tip yazılımlar aslında bize ipucu veriyordu. Zaman içerisinde cd/dvd sanallaştırma yerini sanal bilgisayarlara hatta sanal sunuculara bıraktı. Ve bir çok farklı sanallaştırma çözümü gün geçtikçe gelişmeye, yeni yeni standartları belirlemeye başladı.

Microsoft Sanallaştırma Çözümlerine Bakış başlıklı makalemizde değindiğimiz üzere Microsoft’un Virtual PC ve Virtual Server olmak üzere iki ana ürünü bu pazarda yer almaktaydı. Sunucu sanallaştırma tarafındaysa Windows Server 2008 ile birlikte tanıtılan Hyper-V sunucu rolü karşımıza geliyordu. Bu farklı amaçlara hitap eden üç farklı ürünün de ortak özelliği aynı tip dosyaları kullanmalarıydı: .VHD.

Virtual Hard Disc açılımına sahip bu dosya tipi, Microsoft Virtual Pc, Microsoft Virtual Server ve Hyper-V ürünü tarafından kullanılan sanal bilgisayarların sabit disklerini oluşturuyor, System Center Data Protection Manager tarafından alınan yedeklerin bulunduğu format oluyor ve önümüzdeki günlerde daha fazla ürün tarafından kullanılan bir standart olacak…

VHD dosyalarının Windows 7 tarafındaki desteğini incelediğimizde karşımıza “Native VHD Desteği” olarak tanımlanan bir yapı geliyor. Peki nedir bu yapı?

Native VHD Desteği olarak tanımlanan bu özellik herhangi ilave bir programa ihtiyaç duymadan .VHD uzantılı dosyaların içeriklerinin görüntülenmesi, .VHD uzantılı dosyaların oluşturulması ve bu dosyaların mantıksal disk yöneticisi üzerine “mount” edilmesi esasına dayanıyor. Aynı özellik Microsoft Windows Server 2008 R2 üzerinde de mevcut.

Windows 7 veya Windows Server 2008 R2 üzerinde yer alan Disk Management aracındaki Actions menüsüne baktığımızda Create VHD ve Attach VHD gibi iki temel VHD görevini görebiliyoruz. Create VHD görevini kullanarak bilgisayara bağlı fiziksel disklerden biri üzerinde bir VHD dosyası oluşturmak ve Bu VHD dosyasının işletim sistemi tarafından sanal disk olarak kullanılmasını sağlamak mümkün.

Oluşturulacak VHD dosyasının yolu ve boyutu belirlendikten sonra sabit boyutlu bir dosya mı olacağı yoksa genişleyen bir dosya mı olacağı belirlenmelidir. Bu tanımlamalar yapıldıktan sonra VHD dosyası oluşturulup bilgisayara sanal sürücü olarak mount edilebilir.

Mount edilen sanal sürücünün henüz tanımlanmadığını görüyoruz. Disk yönetimi makalesinde belirtilen adımlar aracılığıyla bu diski bilgisayara tanıtmak ve kullanıma hazır hale getirmek mümkündür.

Aynı şekilde daha önceden var olan bir VHD dosyasının içeriğini görüntülemek için de bu özellikten yararlanılabilir. Bunun için disk yönetimi ekranında yer alan “Attach VHD” görevini kullanmak ve VHD dosyasının yerini belirtmek yeterli olacaktır.

VHD Dosyasının yeri gösterildikten sonra, dosya içeriği bilgisayara mount edilecek ve Disk yönetimi ekranında “online” olarak görüntülenecektir.

Bilgisayara mount edilmiş bir VHD dosyasını kaldırmak için ise bu dosyanın belirttiği diskin üzerine sağ tıklayarak “Detach VHD” görevini seçmek yeterli olmaktadır.

Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 üzerinde yer alan Native VHD desteği sadece bu kadarla da sınırlı kalmıyor. Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 işletim sistemlerine has bir şekilde VHD dosyaları kullanılarak çeşitli dual-boot senaryoları oluşturmak da mümkün.

VHD ile Dual Boot Senaryoları

Dual Boot; bir bilgisayarda birden çok işletim sisteminin bulunması ve bilgisayarın açılışı sırasında hangi işletim sisteminin seçileceğinin belirlenmesi esasına dayanan bir yapıdır. Genellikle test ortamlarında, yeni bir işletim sistemine geçerken veya demo amacıyla yapılan bu yöntem tamamen keyfi olarak da kullanılabilir.

Şu zamana kadar Dual Boot bir konfigürasyon yapmak temel olarak iki şekilde mümkündü:

1. Her işletim sistemi için farklı fiziksel disk:

Bu yapıda işletim sistemlerinin her biri farklı bir kanala bağlanmış farklı bir fiziksel disk üzerine kurulmaktaydı. Örnek – 1 de windows 7 ve Windows Server 2008 için bu senaryoda kullanılacak diskleri görebiliriz.

2. Tek bir fiziksel disk üzerinde her işletim sistemi için ayrı mantıksal bölüm:

Bu yapı genellikle en sık kullanılan yapıdır. Bilgisayara fiziksel olarak bir disk bağlıdır. Bu disk DISKPART veya FDISK gibi bir araç ile birden çok mantıksal sürücüye bölünmüş durumdadır. (C: ve D: gibi) Her bir işletim sistemi farklı bir mantıksal sürücünün üzerine kurulur. Örnek – 2 Deki Disk konfigürasyonu bize bu senaryoyu canlandırmaktadır.

Buraya kadar olan dual boot senaryoları klasik, geçmişten günümüze gelen senaryolardır. Native VHD desteği ile birlikte kullanılabilecek diğer senaryolara göz atacak olursak:

1. Tek bir fiziksel disk üzerinde iki ayrı sanal disk:

Bilgisayara fiziksel olarak bir disk bağlıdır. Bu disk üzerinde bir veya birden fazla mantıksal bölüm olabilir. Bu senaryoda İşletim sistemi mantıksal bölümlere kurulmaz. Bir veya birden çok mantıksal bölüm üzerinde oluşturulan farklı sanal sürücüler (VHD dosyaları) üzerine kurulum gerçekleştirilir. Örnek – 3 deki disk konfigürasyonu burada sözü edilen uygulamayı göstermektedir.

2. Tek fiziksel disk üzerinde işletim sistemi ile sanal disk:

Bu senaryoda fiziksel disk üzerinde bir veya birden fazla mantıksal sürücü olabilir. Kaç adet mantıksal sürücü olduğunun önemi yoktur. Var olan bir mantıksal sürücüye işletim sistemi kurulur. Daha sonra işletim sisteminin kurulu olduğu mantıksal sürücü veya başka bir mantıksal sürücü üzerinde oluşturulan bir sanal sürücüye (VHD dosyası) ikinci işletim sistemi kurulur. Genellikle test ortamlarında kullanılabilecek bir senaryodur.

Her ne kadar dual boot senaryosu olmasa bile enterprise ortamlarda It departmanının üzerindeki iş yükünü hafifletecek bir diğer senaryoda ise yine iki adet VHD kullanılmaktadır. Base olarak tanımlanan VHD dosyasına işletim sistemi, aygıt sürücüleri, programlar vesaire kurulur. Buna bağlı olan (differencing – incremental) disk üzerinden oturum açılır ve oturum açıldıktan sonra yapılan değişiklikler bu ikinci VHD dosyasında tutulur. Herhangi bir konfigürasyon sorunu veya veri kaybının olması durumunda basitçe Base disk’e bağlı olan differencing disk değiştirilir ve bilgisayar boot edilir.

Burada bahsedilen dual – boot yöntemlerinden iki sanal diskin kullanıldığı ve bir sanal diskin kullanıldığı senaryoları gerçekleştirerek önümüzdeki günlerde paylaşıyor olacağım. Differencing disk uygulamasını ise takvimimdeki yoğunluk nedeniyle ileriki bir tarihe ertelemem söz konusu olabilir.

Bir başka Windows 7 makalesinde görüşmek dileğiyle..