Windows 7 Native VHD Desteği – Dual Boot: Physical – Virtual

Merhabalar,

Önceki makalelerimizde Microsoft Windows 7 ve Microsoft Windows Server 2008 R2 işletim sistemleri üzerinde sanal disk sürücülerine yani .VHD dosyalarına destek verildiğinden ve bu desteğin sanal sürücünün üzerine işletim sisteminin yüklenmesi ve bilgisayarın bu sanal disk üzerinde yer alan işletim sistemi üzerinden boot etmesine kadar geldiğinden bahsetmiş ve fiziksel disk ile sanal sürücülerin farklı kombinasyonlarını kullanarak Dual Boot Senaryoları oluşturmaya başlamıştık.

Üzerinde herhangi bir işletim sistemi olmayan tek bir fiziksel disk üzerine WinPE ortamından iki ayrı VHD dosyası oluşturup bu sanal sürücüler üzerine iki ayrı işletim sistemini kurarak Dual Boot senaryosunu gerçekleştirdiğimiz makalemiz için buraya bakabilirsiniz.

Bu makalemizde Fiziksel disk üzerinde bir işletim sistemi yüklü iken disk üzerindeki boş alana bir .VHD dosyası oluşturacak ve işletim sistemimizi bu .VHD dosyasının üzerine kuracağız.

Bu uygulamayı gerçekleştirdiğim platform:

Lenovo T61 Notebook, Üzerinde 4 GB RAM ile T8100 @ 2.10 GHz işlemci mevcut. Notebook üzerinde Windows Server 2008 R2 yüklü ve tek sunucu rolü olarak da Hyper-V sunucusu kurulu.

Uygulama sırasında Hyper-V üzerinde oluşturmuş olduğum 80 GB diske ve 1500 MB RAM’e sahip bir sanal bilgisayarı kullanıyorum. Uygulama içerisinde “Bilgisayar” olarak geçen her deyiş burada belirttiğim Hyper-V üzerindeki sanal bilgisayarı kastetmektedir.

Bilgisayar üzerinde yer alan 80 GB disk iki bölüme ayrılmış durumda. 50 GB lık bir bölüm üzerinde Windows Server 2008 R2 kurulu, kalan yaklaşık 30 GB bölüm ise bölümlendirilmemiş alan olarak duruyor. Uygulamayı tümü bölümlendirilmiş disk üzerinde denediğim zaman – ki teorik olarak bu da mümkün, C:\ sürücüsü üzerinde bir sanal disk dosyası oluşturabilir ve bunu kullanabiliriz. – uygulamanın başarısız olduğunu gördüm. Gerçekten de C:\ üzerinde oluşturduğum bir VHD dosyasına kurulum yapamadım. Eğer bu teknolojinin gerçekten çalıştığını bilmeseydim, bu senaryoyu burada bırakabilirdim. Ancak işletim sisteminin kurulu olduğu bir disk üzerinde oluşturacağım VHD dosyasına etki eden başka unsurlar olacaktı.

Başarısız olan ilk denememin başarısız olma nedeni tahminimce dosya izin ve yetkilendirmesiyle ilgili. Belki farklı bir klasör üzerinde oluşturmuş olsam sorun olmayabilirdi. Ancak hangi klasör üzerinde sorun olmayacak diye tek tek deneme yapmaktansa disk üzerinde farklı bir mantıksal bölüm oluşturup burada uygulamayı tercih ettim. Ve sonuç olması gerektiği gibi: Fiziksel bilgisayar üzerine kurulu işletim sistemi ile Sanal disk üzerine kurulan işletim sistemi beraber Dual Boot çalışıyor!

Makale sırasında mümkün olduğu kadar çok screenshot almaya çalıştım ancak bazı noktalar doğrudan bu uygulama yerine farklı konulara ait olduğundan (Örn. Windows Server 2008 R2 Kurulumu) atladığım bölümler de muhakkak vardır.

Dilerseniz şimdi de bunu nasıl gerçekleştirdiğimize bakalım

Bilgisayar üzerindeki 80 GB lik Diskin 50 GB lik bölümünde Windows Server 2008 R2 kurulu, çalışıyor. Aşağıdaki ekran görüntüsünde Windows Server 2008 R2 masaüstü ortamını görebilirsiniz. Bu ekran görüntüsünü koymamın amacı makalenin kalanında Windows 7 üzerinden konuşacağımız için “O Windows Server 2008 R2 oraya nasıl geldi?” şeklinde olası soruları engellemek.

Fiziksel bilgisayarımızda Windows Server 2008 R2’nin kurulu olduğunu gördükten sonra, Windows 7 işletim sistemini sanal sürücü üzerine kurabilmek için yapmamız gereken tek şey bilgisayarı Windows 7 DVD’si ile yeniden başlatmak olacaktır.

Bilgisayarı Windows 7 kurulum medyasıyla boot ettiğimizde standart kurulum arayüzüyle karşılaşacağız. Burada Windows PE ortamının dilini, klavye dil seçeneklerini  belirleyerek Next tuşuna basmamız gerekiyor.

İlk kurulum ekranında dil seçimini gerçekleştirdikten sonra Windows PE ortamında komut satırına düşmemiz gerekmekte.  Windows PE ortamında komut satırına düşmek için Shift + F10 klavye kısayolunu kullanabiliriz.

Komut satırına düştüğümüzde fiziksel, mantıksal ve sanal disk sürücüleriyle ilgili tüm işlemlerimizi gerçekleştirebileceğimiz DISKPART aracını açmamız gerekiyor. Bunun için basitçe komut satırın “DISKPART” yazmamız yeterli olacaktır.

Diskpart aracını çalıştırdıktan sonra fiziksel diskimizde herhangi bir şekilde bölümlendirilmemiş bir alanın olup olmadığını kontrol etmemiz gerekiyor. Bunun için “LIST DISK” komutunu kullanmamız yeterlidir. List Disk komutuyla bilgisayara bağlı fiziksel / sanal diskler listelenecek ve bu diskler üzerinde yer alan boş alan bilgisi ise bizim henüz bölümlendirilmemiş alanımızı gösterecek.

İlk önce Disk 0 olarak tanımlanan diskimiz üzerinde yeni bir partition oluşturmamız gerekiyor ki sanal diskimizi oluşturacak VHD dosyasını bu partition üzerinde oluşturabilelim.  Mevcut olan partition üzerinde VHD dosyasını oluşturmamız senaryosunda oluşturmuş olduğumuz VHD dosyası da var olan dosya sisteminin izinlerinden etkileneceği için VHD dosyasını mount etmemiz ve üzerine işletim sistemi kurmamız mümkün olmayacaktır.

Boş alan üzerinde yeni bir partition oluşturmak için öncelikle “SELECT DISK 0” komutu ile Disk 0 diskimizi seçiyoruz. Bundan sonra yapacağımız tüm işlemler bu disk üzerinde gerçekleştirilecektir. Disk 0 seçiliyken,  “CREATE PARTITION PRIMARY SIZE=30000” komutunu kullanıyoruz. Bu komut ile Disk 0 diskimiz üzerindeki boş alanda PRIMARY bir Partition oluşturulacak ve boyutu da 30000 MB olacak. Kendi fiziksel diskinizin boyut ve boş alan durumuna göre bu parametreyi değiştirebilirsiniz

Disk üzerindeki boş alanda yeni bir partition oluşturduktan sonra “FORMAT FS=NTFS QUICK” komutunu kullanarak yeni oluşturmuş olduğumuz partitionu NTFS dosya sistemini kullanarak hızlı bir şekilde biçimlendirebiliriz. Ancak bu yeterli olmayacaktır. Çünkü biçimlendirme sonrasında oluşan partition’a bir sürücü harfi atanmaz.

Sürücü harfinin atanabilmesi için “ASSIGN” komutunu kullanıyoruz. Herhangi bir sürücü harfi belirtmezsek DISKPART aracı ilk kullanılabilir sürücü harfini bu partitiona atayacaktır. Belirli bir sürücü harfi atamak istersek de komutu “ASSIGN LETTER=S” şeklinde kullanabiliriz. Böyle bir kullanımda DISKPART aracı oluşturulan partition’a S: sürücü harfini atayacaktır.

DISKPART tarafından oluşturduğumuz partitiona atanan sürücü harfini “LIST VOLUME” komutuyla görüntülememiz mümkündür.  Şekilde de görebileceğimiz gibi oluşturduğumuz yaklaşık 29 GB boyutundaki partition F: sürücü harfini almıştır.

“LIST VOLUME” komutunun çıktısında F: sürücü harfinin bulunduğu partitionumuzun yanında “*” işaretinin olduğunu görebiliriz. Bu; o partitionun seçili olduğunu ve bundan sonra yapılacak işlemlerin bu partition üzerinde gerçekleşeceğini göstermektedir.

Fiziksel Disk üzerindeki boş alanda yeni bir partition oluşturduktan ve buraya bir sürücü harfi atadıktan sonra yapmamız gereken şey bu alanda bir VHD dosyası oluşturmak. Bunun için “CREATE VDISK FILE=”F:\Windows7rtm.vhd” MAXIMUM=290000 “ komutunu kullanarak maksimum boyutu 29000 MB olacak ve genişleyen bir VHD dosyasını oluşturuyoruz.

VHD dosyasını oluşturduktan sonra ise “ATTACH VDISK”  komutu aracılığıyla oluşturduğumuz sanal disk dosyasını bilgisayara “Mount” ediyoruz. Mount işleminden sonra “LIST DISK” komutunu çalıştırıp DISKPART aracının gördüğü diskleri listelediğimizde Disk 1 olarak tanımlanan diskin oluşturmuş olduğumuz VHD dosyası olduğunu görebiliriz. Aynı zamanda Disk 1’in yanında yer alan * işareti bu diskin seçili olduğunu yani yapacağımız işlemlerin bu disk üzerinde uygulanacağını belirtmektedir.

Bu noktadan itibaren kullanacağımız komutlar ve bu komutların kullanım sıraları esasen aynı. Tek fark bu komutlar eklemiş olduğumuz sanal disk üzerinde çalıştırılıyor olacaklar. Önceki makalelerden hatırlarsanız “CRE PART PRI” komutu “CREATE PARTITION PRIMARY” komutunun kısaltması olarak kullanılabilmekteydi.

Partition oluşturulduktan sonra “FORMAT FS=NTFS QUICK” komutu ile sanal diskimiz üzerinde oluşturduğumuz partition’u NTFS dosya sistemiyle biçimlendiriyoruz.

Biçimlendirme işlemi tamamlandıktan sonra “LIST VOLUME” komutunu kullanarak oluşturduğumuz partition’un gerçekten yer alıp almadığını kontrol edebiliriz.

Volume bilgilerini görüntüledikten sonra yapmamız gereken tek şey EXIT komutunu kullanarak DISKPART aracından çıkmak ve tekrar bir EXIT komutu ile WinPE Ortamındaki komut satırını kapatmaktır. Win PE Ortamında sanal disklerimizi oluşturma işlemi bu şekilde tamamlanıyor. Bundan Sonraki aşamadaysa Windows 7 kurulumuna geçeceğiz.

İlk aşamada Son Kullanıcı Lisans Anlaşması   (End User Licence Aggreement – EULA) yı onaylamamız ve Next butonuna basmamız gerekiyor.

Daha sonraysa kurulum tiplerinden “Custom” opsiyonunu kullanarak kurulum sırasında Windows 7’nin hangi diske kurulacağını belirlememiz gerekmekte.

Bir sonraki aşamada karşımıza bilgisayar üzerinde yer alan partitionların listesi gelecektir. Disk 0 olarak tanımlanan fiziksel diskimiz üzerinde gördüğünüz gibi 100 MB lik sistem rezerve bir alan, yaklaşık 50 GB lik Windows Server  2008 R2 nin kurulu olduğu bir alan ile yaklaşık 30 GB lik Disk 0 Partition 3 olarak tanımlanan bir alan mevcut. Bu alan üzerinde; DISKPART aracıyla oluşturduğumuz Windows7rtm.vhd isimli bir sanal disk dosyası var ve bu dosya bilgisayara Disk 1 olarak mount edilmiş durumda.

Yani kurulum işlemini Disk 1 Partition 1 olarak geçen alana yapacağız. Bu bölüm seçildiğinde “Windows cannot be installed to Disk 1 Partition 1” şeklinde bir uyarı mesajını görebiliriz. Bu mesajı göz ardı ederek kuruluma devam ettiğimizde Windows 7 Disk 1 diskimizdeki Partition 1 isimli partition’a kurulacaktır.

Kurulum normal bir Windows 7 kurulumu olarak gerçekleşiyor.

Kurulum bilgisayarı bir kaç kez yeniden başlatarak tamamlanacaktır. Son yeniden başlatma sırasında Kullanıcı adı ve Bilgisayar Adı isimleri bizden istenecek ilk bilgilerden.

Bir sonraki aşamada oluşturduğumuz kullanıcı için bir şifre belirlememiz istenecek. Şifre belirleme adımlarını boş geçebiliriz.

Kurulumun yapılandırmasında bundan sonra karşımıza gelecek ayarlar ise Otomatik Güncellemeler (Microsoft Automatic Updates) ayarları ve Saat – Tarih – Zaman dilimi ayarları.

Tüm bu ayarları yaptıktan sonra bilgisayarın bağlı bulunduğu Ağı tanımlamamız gerekmekte. Burada yapılacak tanımlamaya göre bilgisayarın dışarıdan görünürlüğü, dosya ve yazıcı paylaşımı gibi servisler açılıyor olacak.

Kurulum tamamlandığında Windows 7 Masaüstü ortamına ulaşabilir ve Yenilenen Windows’un tadını çıkartabiliriz.

Bilgisayarı yeniden başlattığımızda ise Windows Boot Manager ekranında Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 işletim sistemlerini görüntülemek mümkündür. İşte amacımıza ulaştık.

Burada görüntülenen Windows Server 2008 R2 işletim sistemi fiziksel disk üzerinde (Disk 0) üzerinde yer alan bir partition’a (Partition 2) kurulu iken, Windows 7 işletim sistemi fiziksel disk içerisinde (disk 0 Partition 3) oluşturulan bir VHD dosyası (Disk 1) üzerine kurulu.

Bu makalede Microsoft Windows 7 ile Microsoft Windows Server 2008 R2 üzerinde yer alan Native VHD desteğini kullanarak fiziksel disk üzerine kurulu işletim sistemi ile sanal disk üzerine kurulu işletim sisteminin nasıl beraber kullanılacağına değindik.

Bu ikilinin temel kullanım senaryoları içerisinde LAB ve DEMO amaçlı uygulamalar var. Uzun vadede düşünecek olursak, fiziksel disk üzerinde yer alan boş bir bölüme daha önceden kurulmuş VHD dosyaları ihtiyaç duyuldukça kopyalanıp; DISKPART aracı ile “Attach” edilerek Windows Boot Manager üzerinden tanıtılabilir. Bu sayede işletim sistemi kurulumları oldukça hafifleyecektir.

Makaleyi bitirirken aşağıda DISKPART üzerinde kullandığımız komutları sırasıyla görebilirsiniz.

DISKPART

LIST DISK

SEL DISK 0

CREATE PARTITION PRIMARY SIZE=30000

FORMAT FS=NTFS QUICK

ASSIGN

LIST VOLUME

CREATE VDISK FILE=”F:\windows7rtm.vhd” MAXIMUM=29000

ATTACH VDISK

LIST DISK

CRE PART PRI

FORMAT FS=NTFS QUICK

LIST DISK

LIST VOLUME

EXIT

EXIT

Bir sonraki Native VHD Desteği senaryomuz ise İşletim sisteminin bir BASE VHD üzerine kurulu olması ancak bilgisayarın bu Base disk üzerinden değil, bu base diske bağlı olan “DIFFERENCING” bir disk üzerinden boot etmesi olacak. Teorik olarak mümkün olan bu senaryo pratikte de çalışacak olursa; Enterprise ortamlarda kullanıcıların bilgisayarlarını yeniden kurabilmek (Refresh) için sadece DIFFERENCING VHD dosyasının silinmesi ve yerine yeni bir DIFFERENCING VHD dosyasının oluşturulması yeterli olacaktır.

Bu konuyla ilgili yapacağım çalışmaları ise önümüzdeki günlerde paylaşıyor olacağım.

İyi Çalışmalar Dilerim